Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, rızadan önce gelen ve rızanın geçerliliğini etkileyen bir yükümlülüktür. 6698 sayılı KVKK çerçevesinde ilgili kişinin elindeki yol ise iki aşamalıdır: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından Kurula şikâyet. Bu sıra atlandığında şikâyet usulden sonuçsuz kalır; süreler kaçırıldığında ise aynı ihlal için aynı yol yeniden kullanılamaz.
Zorunlu ilk adım: veri sorumlusuna başvuru
Kurula doğrudan yapılan şikâyetler kural olarak öncelikle veri sorumlusuna başvurulmuş olması koşuluna bağlıdır. Başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır; kimliği tevsik edici bilgilerin ve talebin açıkça belirtilmesi gerekir. Başvuruda hangi verinin, hangi işlemede, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğinin sorulması, aydınlatmanın eksikliğini somutlaştırır. Veri sorumlusunun kanunda öngörülen süre içinde cevap vermemesi ya da cevabı yetersiz bulmak, şikâyet yolunu açar; bu nedenle başvuru tarihi ile cevap tarihi ayrı ayrı kayda geçirilmelidir.
Aydınlatma metninin nerede eksik kaldığını göstermek
- Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği açıkça belirtilmemişse.
- İşleme amacı genel ifadelerle geçiştirilmiş, hangi verinin hangi amaca hizmet ettiği ayrıştırılmamışsa.
- Aktarım yapılan alıcı grupları ve aktarım amacı gösterilmemişse.
- Toplama yöntemi ve dayanılan hukuki sebep belirtilmemiş, açık rıza ile diğer işleme şartları birbirine karıştırılmışsa.
- İlgili kişinin haklarına ilişkin bilgilendirme yapılmamış ya da başvuru kanalı fiilen çalışmıyorsa.
- Aydınlatma, açık rıza metniyle iç içe sunulup rıza verilmeden hizmetin sağlanmadığı bir kurgu yaratılmışsa.
Şikâyet dilekçesinin kurgusu
- İhlalin tarihi, kanalı ve somut görünümü tek bir kronolojiyle anlatılır.
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ve alınan cevap ek olarak sunulur; cevapsızlık da belgelenir.
- Talep ayrıştırılır: işlemenin hukuka aykırılığının tespiti, verinin silinmesi veya yok edilmesi, aktarımın durdurulması.
- Aynı olay 5651 sayılı Kanun kapsamında bir yayın veya içerik boyutu taşıyorsa, erişimin engellenmesi hattı ayrıca kurgulanır.
- Zararın doğduğu hâllerde tazminat isteminin genel mahkemelerde ileri sürüleceği not edilir; Kurul şikâyeti tazminata karar vermez.
Kurul kararı sonrası yargı yolu
Kurulun verdiği karara ya da uyguladığı idari para cezasına karşı başvurulacak yargı yolu ve süresi, mevzuatta değişikliğe uğramış bir konudur. Bu nedenle dava açmadan önce yürürlükteki hükmün kontrol edilmesi, dilekçenin yetkili ve görevli mercie verilmesi bakımından zorunludur; yanlış mercie yapılan başvuru sürenin dolmasıyla sonuçlanabilir. Kararın tebliğ tarihi her hâlde ilk günden itibaren kayda alınmalıdır.
Veri koruma dosyalarında ihlalin niteliği kadar başvuru sırası da belirleyicidir. Elinizdeki yazışmalarla birlikte hukuki değerlendirme almanız, hangi hattın öne alınacağını netleştirir.