Kişisel verilerin işlenmesinde en çok tartışılan konu açık rıza olsa da, uygulamadaki ihlallerin önemli bölümü daha önceki bir aşamada, aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmemesinde doğar. 6698 sayılı KVKK, veri sorumlusuna verinin işlenmesinden önce ilgili kişiyi bilgilendirme yükümlülüğü getirmiştir. Bu yükümlülüğün ihlali halinde izlenecek yol, doğrudan mahkemeye gitmek değil; belirli bir sıra izlemektir.
Aydınlatma ile Açık Rıza Aynı Şey Değildir
Aydınlatma, verinin kim tarafından, hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğinin ve kimlere aktarılabileceğinin önceden bildirilmesidir ve rızaya bağlı olmayan işlemelerde de yerine getirilmesi gerekir. Açık rıza ise belirli bir işleme için verilen izindir. Uygulamada tek bir metinde birleştirilen "aydınlatma ve rıza formu", rızanın özgür iradeyle verilip verilmediği tartışmasını doğurabilir. Şikâyet dilekçesinde bu iki yükümlülüğün ayrı ayrı ele alınması, iddianın gücünü artırır.
Veri Sorumlusuna Başvuru Basamağı Atlanamaz
Kanun, ilgili kişinin taleplerini önce veri sorumlusuna yöneltmesini öngörür. Bu basamak tamamlanmadan yapılan şikâyet, esasa girilmeden geri dönebilir. Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır; başvuru tarihinin ve içeriğinin ispatlanabilir olması, sonraki aşamada belirleyicidir. Veri sorumlusunun cevabı ya da cevapsız kalması üzerine Kurula şikâyet süreci başlar ve buradaki süreler ayrı ayrı hesaplanır.
Kurul Kararına Karşı Hangi Mahkeme?
Kişisel Verileri Koruma Kurulu bir idari otoritedir; kararları da idari işlem niteliğindedir. Buna bağlı olarak Kurul kararlarına karşı idari yargıda dava açılır ve 2577 sayılı Kanun'daki dava açma süreleri işler. Kurul tarafından verilen idari para cezalarına karşı öngörülen itiraz yolu ise ayrı bir usule tabi olduğundan, elinizdeki kararın türünü belirlemeden dilekçe hazırlamak zaman kaybettirir.
Tazminat Talebinin Ayrı Yolu
Kurula şikâyet, zararın giderilmesini sağlamaz. Verinin hukuka aykırı işlenmesinden doğan maddi ve manevi zararların tazmini genel hükümlere göre adli yargıda istenir ve bu talebin kendi zamanaşımı vardır. İnternet ortamındaki yayınlardan kaynaklanan hallerde 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi yolu da paralel olarak işletilebilir. Üç hattın birbirini beklemeden yürütülmesi, sürelerin korunması bakımından önemlidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; veri işleme faaliyetinin türü, veri sorumlusunun statüsü ve elinizdeki kararın niteliği izlenecek yolu değiştirir. Başvuru ve şikâyet süreleri kısa olduğundan, adım atmadan önce dosyaya özel bir değerlendirme yapılması önerilir.