Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun en temel ödevlerinden biridir. İhlal iddiasıyla doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na yapılan şikâyetlerin önemli bölümü ise, ön basamağın atlanması nedeniyle usulden değerlendirme dışı kalır. Bu yazı 6698 sayılı KVKK çerçevesinde izlenmesi gereken sırayı açıklar.
Zorunlu İlk Basamak: Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, taleplerini önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle iletmek zorundadır. Bu basamak işletilmeden yapılan şikâyet, Kurul tarafından incelenmez. Başvuru; kimlik bilgileri, tebligata esas adres, talebin konusu ve varsa bilgi–belgeleri içermelidir. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
Şikâyet Süresi İki Ayaklıdır
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde hiç cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir. KVKK bu şikâyet için iki ayaklı bir süre öngörür: cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün. Bu süreler geçirildiğinde Kurula şikâyet yolu kapanır; kalan seçenek ihbar yoluyla Kurulu harekete geçirmeye çalışmak ya da doğrudan yargı yoluna gitmektir.
Aydınlatma ile Açık Rıza Aynı Kurum Değildir
Aydınlatma yükümlülüğü, verinin hangi hukuki sebeple, hangi amaçla ve kimlere aktarılarak işlendiğinin ilgili kişiye bildirilmesidir ve her veri işleme faaliyetinde yerine getirilmelidir. Açık rıza ise yalnızca kanunda sayılan diğer işleme şartlarının bulunmadığı hâllerde gündeme gelir. Aydınlatma metninin rıza metniyle tek bir belgede birleştirilmesi, iradenin sakatlanması yönünden başlı başına bir ihlal iddiası doğurabilir. Şikâyet dilekçesinde bu iki eksikliğin ayrı ayrı belirtilmesi, incelemenin kapsamını genişletir.
Şikâyet Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini gösteren belge (KEP, iadeli taahhütlü posta, e-posta kaydı)
- Alınan cevabın tamamı veya cevapsız kaldığına ilişkin beyan
- İhlale konu aydınlatma metninin ekran görüntüsü veya basılı örneği
- Verinin hangi kanaldan toplandığını gösteren sözleşme, form ya da çerez politikası
Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
- Kurul kararları idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır.
- Dava süresi, kararın yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren idari yargıdaki genel süreye tabidir.
- İdari para cezası verilen hâllerde, cezanın muhatabı olan veri sorumlusunun izleyeceği yol ayrıca değerlendirilir.
- Kişilik hakkı ihlalinden doğan tazminat talebi ise adli yargıda, Kurul sürecinden bağımsız olarak ileri sürülebilir.
Ayrıca internet ortamındaki içerik nedeniyle mağduriyet sürüyorsa, 5651 kapsamındaki erişimin engellenmesi yolu paralel olarak değerlendirilebilir. Bu metin genel bilgi sunar; işlenen verinin niteliği ve veri sorumlusunun yapısı süreci değiştirebileceğinden, başvuru metnini bir hukukçuyla birlikte hazırlamak yerinde olur.