Aydınlatma yükümlülüğüne aykırılık iddiaları, çoğu zaman doğrudan Kurula taşınmaya çalışıldığı için usulden geri döner. 6698 sayılı KVKK, Kurula şikâyetten önce veri sorumlusuna başvurmayı zorunlu bir aşama olarak düzenler. Bu rehber, başvuru–şikâyet–yargı hattını sırasıyla ele alır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle veri sorumlusuna iletir. Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvuru metninde hangi kişisel verinin, hangi işleme faaliyeti bakımından ve neden aydınlatmasız işlendiği somut biçimde yazılmalıdır. Genel ifadelerle yapılan başvurular hem cevapsız kalır hem de sonraki aşamada dayanak oluşturmaz.
Kurula Şikâyet Süresi
Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse, ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırıldığında, cevap beklenirken şikâyet hakkı zaman aşımına uğrayabilir. Başvuru tarihinin belgelenmesi bu nedenle kritiktir.
Aydınlatma ile Açık Rızanın Karıştırılması
- Aydınlatma bir bilgilendirme yükümlülüğüdür ve her hâlde yerine getirilmelidir.
- Açık rıza ise işleme şartlarından yalnızca biridir; diğer hukuki sebepler varken rıza aranması ayrı bir hataya yol açar.
- Aydınlatma metni ile rıza metninin tek belgede birleştirilmesi, rızanın özgür iradeye dayanmadığı tartışmasını doğurur.
- Metnin ne zaman ve hangi kanalla sunulduğuna dair kayıt tutulmalıdır.
Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
Kurul kararları idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı idare mahkemesinde dava açılır. Bu, bir tüketici veya asliye hukuk uyuşmazlığı değildir ve idari yargının süre rejimine tabidir. Buna karşılık kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri adli yargıda ileri sürülür. İki yol birbirini dışlamaz; Kurulun idari yaptırım kararı, tazminat davasında delil değeri taşır.
5651 Kesişimi ve İçerik Kaldırma
Talep bir internet yayınıyla ilgiliyse, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi yolu sulh ceza hakimliği üzerinden işler. Aynı olayda hem Kurula şikâyet hem içerik kaldırma talebi gündeme gelebilir; bu iki hattın takvimi ayrı tutulmalıdır.
Şikâyet mi, Uzlaşma mı?
Veri sorumlusu ihlali kabul edip veriyi silmeyi veya metni düzeltmeyi teklif ediyorsa, bu çözüm çoğu zaman daha hızlı sonuç verir. Ancak ihlal süreklilik gösteriyor veya çok sayıda kişiyi etkiliyorsa, Kurul kararı hem caydırıcılık hem emsal değer taşır. Tercih, zararın niteliğine ve tekrar riskine göre yapılmalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; veri işleme faaliyetinin kapsamı ve başvuru geçmişi farklılaştığında değerlendirme de değişir. Yazışmalarınızla birlikte hukuki görüş almanız yerinde olur.