Kişisel verilerin korunmasında en sık ihmal edilen yükümlülüklerden biri aydınlatmadır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, veri sorumlusuna veriyi elde ederken ilgili kişiyi bilgilendirme ödevi yükler ve bu ödevi açık rızadan bağımsız bir yükümlülük olarak düzenler. 5651 sayılı Kanun ise internet ortamındaki içerik ve erişim ilişkilerinde tamamlayıcı bir çerçeve sunar. İhlal iddiasının Kurula taşınmasında ise sıra ve süre, iddianın içeriği kadar belirleyicidir.
Kurula Gitmeden Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişinin doğrudan Kurula şikâyette bulunması kural olarak mümkün değildir. Önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurulması gerekir. Başvuruda kimlik bilgileri, talebin konusu ve dayanağı ile varsa ilgili belgeler yer almalıdır. Talep somut biçimde yazılmalıdır: verinin hangi işleme faaliyeti bakımından aydınlatma yapılmadan alındığı, hangi kanalla toplandığı ve hangi tarihte gerçekleştiği belirtilmelidir.
Süre Zincirini Doğru Kurmak
Kanun birbirine bağlı bir süre zinciri öngörür ve zincirin bir halkası atlandığında şikâyet incelenmeden reddedilebilir:
- Veri sorumlusu, başvuruyu talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması hâlinde ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.
- Hiç cevap verilmemesi hâlinde ise şikâyet, her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır.
- Bu süreler geçtikten sonra genel hükümlere göre tazminat talebi imkânı ayrıca değerlendirilir.
Aydınlatma Metninin İçerik Denetimi
Şikâyet dosyasının gücü, aydınlatma metninin somut biçimde eleştirilmesine bağlıdır. İncelenmesi gereken noktalar arasında veri sorumlusunun kimliği, verinin hangi amaçla işlendiği, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebebi ile ilgili kişinin haklarının açıklanıp açıklanmadığı yer alır. Metnin varlığı tek başına yeterli değildir; erişilebilir olmayan, işleme anından sonra sunulan veya açık rıza metniyle iç içe geçirilmiş bir bilgilendirme tartışmaya açıktır.
Kurul Kararının Ardından
Kurulun verdiği kararlar, veri sorumlusu bakımından yerine getirme yükümlülüğü doğurur. Karara katılmayan taraf için idari yargı yolu açıktır ve bu başvurunun kendi süresi bulunur. İhlal nedeniyle kişilik hakkı zedelenmişse, idari süreçten bağımsız olarak adli yargıda tazminat talebinde bulunulması da mümkündür.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Veri işleme faaliyetinin kapsamı ve tarafların sıfatı değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, başvuru metnini hazırlarken veri koruma alanında deneyimli bir hukukçudan görüş almanız yerinde olacaktır.