Aydınlatma yükümlülüğü, kişisel veri işlemenin en görünür ama en çok atlanan basamağıdır. KVKK ve 6698 sayılı Kanun ile içerik sorumluluğuna ilişkin 5651 sayılı düzenlemenin birlikte değerlendirildiği bu alanda ilgili kişilerin şikâyetleri çoğu zaman esastan değil, basamak sırasının atlanması nedeniyle sonuçsuz kalır.
Aydınlatmanın Neyi Kapsaması Gerekir
Aydınlatma metni, veri sorumlusunun kimliğini, işleme amacını, aktarım yapılan tarafları ve hukuki sebebi anlaşılır biçimde ortaya koymalıdır. Genel geçer ifadelerle yazılmış, hangi verinin hangi amaçla işlendiği okunduğunda anlaşılamayan metinler, biçimsel olarak var olsa da yükümlülüğü karşılamayabilir. Açık rızanın aydınlatmadan ayrı ve serbest iradeyle alınması ayrı bir kontrol noktasıdır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
Kurula doğrudan yapılan şikâyetlerin en yaygın reddi sebebi, veri sorumlusuna başvurulmamış olmasıdır. Başvurunun yazılı biçimde ve tarihi kanıtlanabilir bir kanalla yapılması gerekir. Kanun, veri sorumlusuna cevap için belirli bir süre tanır; bu sürenin sonunda cevap verilmemesi veya cevabın yetersiz bulunması, şikâyet hakkını doğuran andır.
Şikâyet Süresinin İşleyişi
- Kanunda öngörülen otuz ve altmış günlük süreler ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
- Otuz günlük süre, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren işler.
- Altmış günlük üst sınır, veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren yürür.
- Başvuru ve cevap tarihleri belgelenmezse süre tartışması ilgili kişi aleyhine sonuçlanır.
- Şikâyet dilekçesinde talep, tespit ve giderim olarak ayrı ayrı yazılmalıdır.
Kurul Kararına Karşı Hangi Yargı Kolu
Şikâyetin reddi veya verilen yaptırım kararına karşı gidilecek yol adli yargı değil idari yargıdır; bu ayrım hem başvuran hem veri sorumlusu için geçerlidir. Kararın adli mahkemede dava konusu yapılması, görev yönünden ret ile sonuçlanır ve dava açma süresi bu arada işlemeye devam eder. İdari para cezalarına itirazın tabi olduğu usul ise ayrıca kontrol edilmelidir.
Tazminat Talebi Şikâyetin İçine Sıkıştırılamaz
Kurul, ihlali tespit edip yaptırım uygulayabilir; ancak uğranılan maddi ve manevi zararın karşılanması genel hükümlere göre açılacak bir davanın konusudur. İki yol paralel yürütülebilir ve Kurul kararı, hukuk davasında güçlü bir dayanak oluşturabilir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde ihlalin somut sonuçlarının da kayda geçirilmesi ileride işe yarar.
Bu içerik genel bilgi paylaşımıdır; veri kategorisi, işleme amacı ve kurumun niteliği değerlendirmeyi değiştirebilir. Başvuru metnini göndermeden önce bir hukukçuyla gözden geçirmeniz, süre kayıplarının önüne geçer.