Arama sonuçlarında çıkan eski bir haber, kapanmış bir soruşturma kaydı ya da güncelliğini yitirmiş bir yayın kişinin bugününü etkileyebilir. Unutulma hakkı bu noktada devreye girer; ancak hak, doğru sırayla ve süresinde kullanıldığında sonuç verir. Sıra atlandığında talep esastan incelenmeden reddedilebilir.
İlk Durak: Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK sistemi, ilgili kişinin önce veri sorumlusuna başvurmasını arar. Bu aşama, sonraki şikâyet ve dava yolları bakımından zorunlu bir ön adımdır. Başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır; talebin hangi veriye, hangi yayına ve hangi gerekçeye dayandığı açıkça yazılmalıdır. Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür.
İkinci Durak: Kurula Şikâyet ve Süre Hesabı
Başvurunun reddedilmesi, yetersiz yanıt verilmesi ya da hiç yanıt verilmemesi hâlinde Kurula şikâyette bulunulabilir. Burada iki süre birlikte işler: cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün. Cevap gelmediği için sürenin işlemediğini varsaymak yaygın bir hatadır; sessizlik hâlinde de dış süre işlemeye devam eder.
- Başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı tarih belgeyle sabitlenmelidir.
- Cevap tarihi ile başvuru tarihi ayrı ayrı takvime işlenmelidir.
- Elektronik posta yoluyla gelen yanıtların ekleriyle birlikte saklanması gerekir.
- Adres ya da iletişim bilgisi değişikliği başvuru dosyasına bildirilmelidir.
Arama Motoru mu, Kaynak Yayın mı?
Talep iki farklı muhataba yöneltilebilir: içeriği yayımlayan kaynak site ya da içeriği arama sonuçlarında listeleyen arama motoru. Kaynak yayının hukuka uygun olduğu hâllerde bile, kişinin adıyla yapılan aramada sonucun listelenmemesi istenebilir. Buna karşılık içeriğin tamamen kaldırılması, 5651 kapsamındaki içerik çıkarma ve erişim engelleme yolunu gündeme getirir ve farklı bir mercide ilerler.
Yargı Yolu: Hangi Mahkeme?
Kurulun verdiği kararlara karşı idari yargıya başvurulur; bu, idare mahkemesinde görülecek bir iptal davası anlamına gelir. Buna karşılık kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesinden doğan maddi ve manevi tazminat talepleri özel hukuk uyuşmazlığıdır ve adli yargıda ileri sürülür. İki yolun karıştırılması, yargı yolu bakımından ret kararına yol açar.
Menfaat Dengesi Nasıl Kurulur?
Unutulma hakkı mutlak değildir; ifade özgürlüğü ve kamunun bilgi edinme menfaati ile tartılır. Bu tartıda içeriğin güncelliği, kişinin kamusal rol taşıyıp taşımadığı, bilginin doğruluğu ve yayının bugün hâlâ bir kamu yararına hizmet edip etmediği öne çıkar. Başvuru dilekçesinin bu ölçütlere tek tek cevap verecek şekilde kurgulanması, soyut bir kaldırma talebinden çok daha etkilidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Verinin niteliği, yayının tarihi ve muhatabın konumu sonucu değiştirebileceğinden, ilk başvuru dilekçesi yazılmadan önce dosyanın hukuken değerlendirilmesi süreç boyunca zaman kazandırır.