Unutulma hakkı, kişinin geçmişine ilişkin doğru olsa bile artık güncelliğini yitirmiş bilgilerin erişilebilir olmaktan çıkarılmasını ifade eder. Talep 6698 sayılı KVKK kapsamındaki silme, yok etme ve anonim hâle getirme yükümlülükleriyle; arama motorları ve içerik yayıncıları bakımından ise 5651 sayılı Kanunun sağladığı yollarla kesişir. Bu iki yol farklı muhataplara yöneldiğinden, hangi sonucun istendiği baştan netleştirilmelidir.
Üç Farklı Sonuç, Üç Farklı Talep
- İçeriğin kaynaktan tamamen kaldırılması
- İçeriğin kalması ancak arama sonuçlarında ada bağlı olarak çıkmaması
- Verinin işlenmesinin durdurulması ve kayıtların yok edilmesi
İlk talep yayıncıya, ikincisi arama motoruna, üçüncüsü ise veriyi işleyen sorumluya yöneltilir. Talepler karıştırıldığında başvuru muhatabı tarafından yetki yönünden reddedilir ve süre boşa harcanır.
Veri Sorumlusuna Başvuru Basamağı
Kanun, kişisel verilere ilişkin taleplerde önce veri sorumlusuna başvurulmasını öngörür. Bu başvuru yazılı olmalı, kimliği doğrulanabilir biçimde yapılmalı ve talep açıkça belirtilmelidir. Veri sorumlusu kanunda öngörülen süre içinde cevap vermek zorundadır. Cevabın olumsuz olması, yetersiz bulunması veya hiç verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Doğrudan Kurula yapılan şikâyetler, ön başvuru basamağı atlandığı için usulden reddedilebilir.
Süre Disiplini
Bu alanda iki ayrı süre birlikte işler. Birincisi veri sorumlusuna tanınan cevap süresi, ikincisi ise cevabın öğrenilmesinden itibaren şikâyet için tanınan süredir. Şikâyet süresi kaçırıldığında aynı talep için yeniden başvuru yapmak, yeni bir olgu doğmadıkça sonuç vermez. Ayrıca cevabın hangi tarihte tebliğ edildiğinin belgelenmemesi, süre tartışmasının başvurucu aleyhine sonuçlanmasına yol açar; bu nedenle elektronik posta ile gelen cevaplarda ileti başlıkları da saklanmalıdır.
Talebi Güçlendiren Ölçütler
- Bilginin üzerinden geçen süre ve güncelliğini yitirdiğine dair somut açıklama
- Kişinin kamuya mal olmuş bir kişi olup olmadığının değerlendirilmesi
- Bilginin kamu yararına bir tartışmaya katkı sunup sunmadığı
- İçeriğin kişinin mesleki veya sosyal hayatına etkisine ilişkin somut örnekler
- Talep edilen bağlantı adreslerinin eksiksiz listesi
Bu ölçütler, talebin ifade özgürlüğü ve haber alma hakkıyla dengelenmesinde kullanılır. Genel bir kaldırma isteği yerine, hangi bağlantının neden zarar verdiğini gösteren bir anlatım kabul edilme şansını artırır.
Sonuç Alınamazsa
Kurula yapılan şikâyetin sonuçsuz kalması hâlinde yargı yolu açıktır; ayrıca kişilik haklarına saldırı boyutu varsa tazminat talebi ayrı bir dosya olarak ilerletilebilir. İçerik kaldırıldıktan sonra kopyalarının başka adreslerde yeniden yayılması sık görüldüğünden, izleme ve yeniden başvuru döngüsünün planlanması gerekir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Verinin türü, yayının kaynağı ve üzerinden geçen süre değerlendirmeyi değiştirdiğinden, başvuru metni hazırlanmadan önce dosyaya özgü hukuki görüş alınması yararlı olur.