6698 sayılı KVKK, kişisel verisi hukuka aykırı işlenen ilgili kişiye doğrudan Kurula gitme imkânı tanımaz. Kanun iki aşamalı bir yol öngörür: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından şikâyet. Bu sıralamanın atlanması, şikâyetin usulden reddedilmesiyle sonuçlanır ve zaman kaybettirir.
Birinci Aşama: Veri Sorumlusuna Başvuru
Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle yapılır; kayıtlı elektronik posta, güvenli elektronik imza ya da veri sorumlusuna daha önce bildirilmiş elektronik posta adresi kullanılabilir. Dilekçede ilgili kişinin kimlik bilgileri, tebligata esas adres, talebin konusu ve varsa bilgi ve belgeler yer almalıdır. Talep, kanunda sayılan haklarla eşleştirilmelidir: verinin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltme, silme veya yok etme, aktarıldığı üçüncü kişileri öğrenme, işlemenin sonuçlarına itiraz etme.
İkinci Aşama: Kurula Şikâyet ve Süreler
Veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur ya da süresinde hiç cevap verilmezse, ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunur. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçırıldığında, cevap gecikmesini bekleyen ilgili kişi altmış günlük dış sınırı aşabilir. Cevap verilmeyen hâllerde bekleme süresinin sonunda şikâyet hakkının doğduğu unutulmamalıdır.
Veri İhlali Bildirimi ile Şikâyetin Farkı
Veri sorumlusunun ihlali Kurula ve ilgili kişilere bildirme yükümlülüğü, ilgili kişinin şikâyet hakkından bağımsızdır. İhlal bildirimi yapılmış olması şikâyeti engellemez; bildirim yapılmamış olması ise ayrıca değerlendirilmesi gereken bir yükümlülük ihlalidir. İlgili kişi açısından bildirimin içeriği önemli bir delil kaynağıdır: hangi veri kategorilerinin etkilendiği, ihlalin tarihi ve alınan önlemler dosyaya eklenmelidir.
Şikâyet Dilekçesinde Sık Yapılan Usul Hataları
- Veri sorumlusunun yanlış gösterilmesi; veri işleyen ile veri sorumlusunun karıştırılması
- Başvuru ve cevap yazışmalarının şikâyete eklenmemesi
- Talebin soyut kalması, hangi verinin hangi işlemden çıkarılmasının istendiğinin belirtilmemesi
- İnternet ortamındaki içerik için 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme yolunun ayrıca değerlendirilmemesi
Kurul Kararı Sonrası ve Tazminat Yolu
Kurul kararlarına karşı idari yargıda dava açılabilir. Ayrıca kanun, ilgili kişinin genel hükümlere göre tazminat talep etme hakkını saklı tutar; bu nedenle Kurula şikâyet ile hukuk mahkemesindeki maddi ve manevi tazminat davası birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Suç oluşturan fiiller bakımından ceza soruşturması yolu da ayrıca işletilebilir.
Buradaki anlatım genel çerçeveyi verir. İhlalin kapsamı, veri kategorisi ve veri sorumlusunun statüsü izlenecek yolu etkiler; süreler kısa ve iç içe geçtiğinden başvuru metnini göndermeden önce hukuki görüş almanız yerinde olur.