Bir veri ihlalinin ardından gelen ilk refleks çoğunlukla verilerin silinmesini istemektir. Ancak 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanun aynı talebi farklı mercilere yönlendirir; bu ayrım kavranmadan yapılan başvurular, esasa hiç girilmeden usulden reddedilebilir.
Silme, Yok Etme ve Erişimin Engellenmesi Aynı Şey Değil
Verinin veri sorumlusunun sistemlerinden silinmesi ile bir içeriğin internette görünmez kılınması hukuken ayrı taleplerdir. Birincisi kişisel verilerin korunması mevzuatının, ikincisi ise internet yayınlarına ilişkin düzenlemenin alanına girer. Talebin adı yanlış konduğunda başvuru doğru mercie ulaşsa bile karşılıksız kalır.
Zorunlu Aşama: Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK sisteminde Kurula şikâyet, kural olarak veri sorumlusuna yapılan başvurunun reddedilmesine, yetersiz yanıt verilmesine veya cevapsız bırakılmasına bağlıdır. Bu ön aşama atlandığında şikâyet usul yönünden değerlendirilemez. Başvurunun kime, hangi kanaldan ve hangi tarihte yapıldığı bu yüzden dosyanın en kritik kaydıdır.
Kurul Kararından Sonra Yol Ayrımı
- Kurulun idari nitelikteki kararlarına ve verdiği idari para cezalarına karşı yargı yolu idari yargıdır.
- İhlalden doğan maddi ve manevi zararın tazmini talebi adli yargıda, hukuk mahkemelerinde ileri sürülür.
- Verinin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi veya yayılması ayrıca ceza soruşturmasına konu olabilir; şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır.
- Kişilik hakkını ihlal eden içerik yönünden erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi sulh ceza hakimliğine yöneltilir.
Usule Aykırı İşlemin Tipik Görünümleri
Uygulamada en sık karşılaşılan hata, aynı dilekçede hem tazminat hem idari yaptırım hem de içerik kaldırma talebinin harmanlanmasıdır. İkinci sık hata, veri sorumlusuna yapılan başvuruda kimlik doğrulamasının sağlanmaması nedeniyle cevabın verilmemesi ve bunun ret gibi değerlendirilmesidir. Üçüncüsü, ihlal bildirimi tarihinin kayıt altına alınmaması yüzünden sürelerin başlangıcının tartışmalı hâle gelmesidir.
Delil Katmanını Erken Kurmak
- İhlalin fark edildiği an, ekran görüntüleri ve sistem bildirimleriyle sabitlenir.
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun gönderim kaydı ve cevap süresi ayrı bir tabloda tutulur.
- Silinmesi istenen verinin nerede, hangi biçimde ve kaç kopya hâlinde bulunduğu listelenir.
- İçerik başka sitelerde yeniden yayımlandıysa her adres ayrı ayrı kaydedilir.
Bu metin yol gösterici bir çerçevedir. İhlalin kapsamı, verinin niteliği ve muhatabın yurt dışında bulunup bulunmaması izlenecek yolu değiştirir; somut olayda alanında çalışan bir hukukçuyla değerlendirme yapılması önerilir.