Boşanma davasının sonuçlanması, hükmün kendiliğinden hayata geçeceği anlamına gelmez. Nafaka, tazminat, çocukla kişisel ilişki ve mal rejimine dair kalemlerin her biri farklı bir infaz kanalından yürür. Doğru kanal seçilmediğinde karar elde edilmiş olsa da fiilen sonuç alınamaz.
Görev ve Yetki: Davanın Açıldığı Aşama
Boşanma ve ayrılık davaları 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemelerinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla görev yapar. Yetki bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi seçilebilir. Bu kural TMK'da özel olarak düzenlendiğinden, yalnızca genel yetki kuralına dayanılarak açılan davalarda yetki itirazıyla karşılaşılması olağandır.
Hangi Kalem Nereden İnfaz Edilir?
- Nafaka ve tazminat: ilamlı takip yoluyla icra dairesinden istenir.
- Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulması: bu ilamlar icra dairesi yerine adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir.
- Mal rejiminden doğan alacak: hüküm kesinleştikten sonra ilamlı takibe konu edilir; tapu iptali içeren hükümlerde tescil işlemi ayrıca yürütülür.
- Velayet: kural olarak icra konusu değildir; değişiklik talebi yeni bir dava gerektirir.
Kesinleşme Şartını Atlamamak
Boşanma hükmünün kişisel duruma ilişkin bölümleri kesinleşmeden sonuç doğurmaz; buna bağlı bazı fer'i hükümler de kesinleşme aranan kalemler arasındadır. Buna karşılık yargılama sırasında hükmedilen tedbir nafakası, karar kesinleşmeden takibe konulabilecek nitelikte olabilir. Bu ayrım yapılmadan başlatılan takipler şikâyet üzerine iptal edilebileceğinden, ilamın hangi bölümünün ne zaman icra edilebilir hâle geldiği baştan belirlenmelidir.
Yabancı Mahkeme Kararlarının Türkiye'de Uygulanması
Yurt dışında verilmiş boşanma kararının Türkiye'de sonuç doğurabilmesi için tanıma veya tenfiz kararı gerekir; nafaka gibi icra edilebilir kalemler bakımından tenfiz istenmelidir. Bu davalar da aile mahkemesinde görülür. Tanıma ya da tenfiz kararı olmadan doğrudan icra dairesine götürülen yabancı ilamlar işleme konulamaz.
Yanlış Kanal Seçiminin Sonuçları
Çocuk teslimi talebiyle icra dairesine yapılan başvuru, tazminat kalemi için müdürlüğe yöneltilen istem ya da kesinleşmeden başlatılan takip; hem zaman kaybına hem de karşı tarafa şikâyet imkânı doğmasına yol açar. İnfaz planının hüküm fıkrası kalem kalem okunarak yapılması bu riski önemli ölçüde azaltır.
Yazılanlar genel bilgi amaçlıdır; hükmün içeriği ve kesinleşme durumu izlenecek yolu belirlediğinden, infaz aşamasına geçmeden önce ilamın bir hukukçuyla incelenmesi tavsiye edilir.