Anlaşmalı boşanmada dosyanın kaderini duruşma değil, protokolün yazımı belirler. Hâkim protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir; özellikle çocuğa ilişkin düzenlemelerde değişiklik isteyebilir. Bu rehber, protokolün onaya hazır hâle getirilmesini, hâkimin müdahalesi hâlinde izlenecek yolu ve onaydan sonraki itiraz ile uyarlama seçeneklerini konu alıyor.
Onay İçin Aranan Çerçeve
Anlaşmalı boşanma için evliliğin kanunda öngörülen asgari süreyi doldurmuş olması, tarafların birlikte başvurması veya bir tarafın diğerinin davasını kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmesi gerekir. Vekâletname ile temsil, tarafların duruşmada bizzat hazır bulunma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Protokolde Ölçülebilir Yazım
- Nafakanın türü, tutarı, ödeme günü ve artış ölçütü
- Velayet, kişisel ilişkinin gün ve saatleri, tatil ve bayram düzeni
- Tazminat kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmesi ve ödeme takvimi
- Taşınmaz ve araç devirlerinde masrafın kime ait olduğu
- Mal rejimi yönünden karşılıklı ibra iradesinin açık ifadesi
Belirsiz ifadeler, boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir icra veya dava dosyasına dönüşür. Uygun görülen zamanlarda gibi kalıplar yerine takvim yazılmalıdır.
Hâkim Değişiklik İsterse
Hâkim, özellikle çocuğun üstün yararı bakımından protokolde düzeltme isteyebilir. Bu durumda düzeltilmiş metnin her iki tarafça kabul edilmesi gerekir; taraflardan biri kabul etmezse dosya anlaşmalı boşanma niteliğini yitirir ve çekişmeli yargılamaya döner. Bu ihtimale karşı, tarafların hangi maddelerde esneme payı bulunduğunu duruşma öncesinde kararlaştırmış olması işi kolaylaştırır.
Onaydan Sonra İtiraz ve Uyarlama
Karar kesinleşmeden önce kanun yoluna başvurulması mümkündür; ancak anlaşmalı boşanmada tarafın kendi kabulüne dayanan hükmü sonradan tümüyle geçersiz kılması kolay değildir. Buna karşılık velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası kesin hüküm oluşturmaz; koşullar önemli ölçüde değiştiğinde değiştirilmesi talep edilebilir. Yoksulluk nafakası bakımından da tarafların ekonomik durumundaki değişiklik ayrı bir dava konusudur.
Usule Aykırı İşlem: Protokolü Sakatlayan Ayrıntılar
İmzasız sayfalar, tarafların kimlik bilgilerinin eksikliği, protokolde yer aldığı hâlde hüküm fıkrasına geçmeyen kalemler ve kesinleşme şerhi alınmadan tapu işlemine girişilmesi en sık karşılaşılan aksaklıklardır. Hüküm fıkrasına yazılmayan taahhüt, ilamlı takibin dayanağı olmaz.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Protokol metni ailenin somut koşullarına göre kurulması gereken bir belge olduğundan, imzadan önce hukuki destek alınmasında yarar vardır.