Boşanmanın ardından hükmedilen katılma ya da değer artış payı alacağı, elde edilmesi en uzun süren kalemlerden biridir. TMK, HMK ve 4787 ekseninde mal rejimi tasfiyesine ilişkin karar, nafakadan farklı bir icra rejimine tabidir. Bu rehber, ilamın ne zaman icra edilebilir hâle geldiğine ve tahsil aşamasındaki itiraz adımlarına odaklanır.
Kesinleşmeden İcra Edilebilir mi
Aile ve şahsın hukukuna ilişkin ilamlar bakımından, kural olarak kararın kesinleşmesi aranır. Mal rejiminin tasfiyesi de boşanmanın eki niteliğinde olduğundan, tasfiyeye ilişkin hükmün icraya konulabilmesi için kesinleşme şerhi gerekir. Buna karşılık tedbir ve nafaka gibi bazı kalemler farklı esaslara tabidir. Bu ayrım gözden kaçırılıp erken başlatılan takip, borçlunun şikâyeti üzerine iptal edilir ve zaman kaybına yol açar.
Tasfiye Davasının Sırası
Mal rejimi tasfiyesi, boşanma davasıyla birlikte görülse dahi ancak boşanma hükmü kesinleştikten sonra karara bağlanabilir. Uygulamada dosyanın bekletici mesele yapılması bu nedenledir. Sıra kurulmadığında, esasa ilişkin hazırlık yapılmış olsa bile dosya usul yönünden geriye döner.
Alacağın Hesabı ve Tartışma Noktaları
- Edinilmiş mal ile kişisel malın ayrımı ve kişisel mal iddiasının belgeyle ispatı
- Malın tasfiye anındaki değerinin esas alınması ve değer tespiti yöntemi
- Kredi ile alınan taşınmazlarda ödemelerin hangi kaynaktan yapıldığının izlenmesi
- Rejimin sona erdiği tarihten önce yapılan devirlerde denkleştirme talebi
- Faizin hangi tarihten itibaren isteneceği
Tahsil Aşamasında Adımlar
- Kesinleşme şerhli ilam ve gerekçeli karar örneği temin edilir.
- Takip talebindeki alacak kalemleri, hüküm fıkrasıyla birebir eşleştirilir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi hükümde yazan şekliyle hesaplanır.
- Borçlunun mal varlığına ilişkin araştırma, takip başlar başlamaz yapılır.
- Devir riski görülüyorsa dava aşamasında tedbir talebi ihmal edilmez.
Bu dosyalarda en sık karşılaşılan tablo, yıllar süren yargılamanın sonunda alacağın tahsil edilememesidir; bunun sebebi genellikle mal varlığının süreç içinde el değiştirmesidir. Tasfiye talebinin kapsamı ve tedbir ihtiyacı her evlilik için farklılık göstereceğinden, sürecin hukuki destekle planlanması önem taşır.