Velayete ilişkin bir karar elde etmek ile o kararı fiilen uygulatmak birbirinden farklı iki süreçtir. Velayet hükmü kesinleşmiş olsa bile, çocuğun teslimi ve kişisel ilişki kurulması aşamasında karşı tarafın direnci, adres değişikliği veya kararın belirsiz yazılmış olması uygulamayı tıkayabilir. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde icra edilebilirlik sorununu itiraz adımlarıyla birlikte ele alır.
Kararın Metni İnfaza Elverişli mi
Uygulamada en sık karşılaşılan tıkanma, hüküm fıkrasının infaza elverişsiz olmasıdır. Kişisel ilişkinin gün, saat, teslim yeri ve tatil dönemleri bakımından net yazılmadığı kararlarda taraflar her buluşmada yeniden tartışmaya başlar. Bu durumda öncelikle hükmün tavzihi veya tamamlanması talebi gündeme gelmelidir; belirsiz bir hükmün zorla uygulanmasını istemek çoğu zaman sonuç vermez.
Teslim ve Kişisel İlişki İşlemlerinde Yetkili Birim
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi, artık icra dairelerinde değil adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri eliyle yürütülmektedir. Talebin yanlış birime verilmesi zaman kaybı doğurur; başvurunun hangi birime yapılacağının önceden doğrulanması, usule aykırı işlem riskini baştan azaltır.
Direnç Hâlinde İzlenecek Adımlar
- Her başarısız teslim girişimi tutanakla belgelenir; tutanağın bir örneği dosyaya konur.
- Yükümlülüğe aykırı davranışın tekrar ettiği tarihler tek bir çizelgede toplanır.
- Aile mahkemesinden velayetin veya kişisel ilişki düzeninin değiştirilmesi talep edilirken, bu çizelge delil olarak sunulur.
- Çocuğun okul, sağlık ve psikososyal durumuna ilişkin kayıtlar, üstün yarar değerlendirmesini desteklemek üzere toplanır.
- Yurt dışı unsuru varsa, uluslararası çocuk kaçırma prosedürlerinin ayrı bir yol olduğu göz önünde tutulur.
Üstün Yarar Argümanını Belgeye Bağlamak
Aile mahkemeleri, 4787 sayılı Kanun uyarınca uzmanlardan yararlanır. Uzman görüşmelerine hazırlıksız girilmesi, dosyadaki yazılı delillerin etkisini azaltır. Çocuğun günlük düzeni, bakım yükünü fiilen kimin üstlendiği ve tarafların işbirliğine açıklığı; iddia düzeyinde değil, kayıt düzeyinde ortaya konmalıdır.
Sonuç Notu
Velayet dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla hukuki söylem değil, çocuğun somut yaşam koşullarına dair belgelerdir. Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; kararınızın metni ve tarafların tutumu farklı bir strateji gerektirebileceğinden, süreci bir hukukçuyla planlamanız önerilir.