Anlaşmalı boşanmada tarafları asıl yoran süreç duruşma değil, protokolün uygulanma aşamasıdır. Hâkim onayından geçmiş bir metnin belirsiz kalan maddeleri, birkaç ay sonra yeni bir dava olarak geri döner. Bu rehber, boşanma protokolünü ileride ispat sorunu yaratmayacak biçimde kurmanın kontrol noktalarını ele alır.
Protokolün Onaylanabilmesi İçin Aranan Zemin
TMK, anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını, tarafların birlikte başvurmasını veya bir tarafın diğerinin davasını kabul etmesini ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmesini arar. Hâkim, çocukların menfaati ile mali sonuçlara ilişkin düzenlemeyi uygun bulmazsa protokolde değişiklik isteyebilir. Bu nedenle metin, mahkemeye sunulmadan önce bu üç eksenin tamamını karşılayacak biçimde yazılmalıdır.
En Sık Belirsiz Bırakılan Maddeler
- Nafakanın hangi ayın kaçında, hangi hesaba ve hangi artış ölçütüyle ödeneceği
- Kişisel ilişkinin teslim ve iade saati, yeri ve okul dönemi ile tatil ayrımı
- Ziynet eşyası ve ev eşyasının kalem kalem değil toptan ifadelerle geçilmesi
- Ortak kredi, kefalet ve taşıt borçlarının kimde kalacağının yazılmaması
- Taşınmaz devrinin hangi tarihte ve hangi masraf paylaşımıyla yapılacağı
Her Maddeyi Bir Belgeye Bağlamak
Protokolün gücü, içerdiği taahhütlerin sonradan ölçülebilir olmasından gelir. Ödeme maddeleri banka hesap bilgisiyle, eşya maddeleri liste ve varsa fatura ya da fotoğraf kaydıyla, taşınmaz maddeleri tapu bilgisiyle eşleştirilmelidir. Uygulamada ihtilafların büyük bölümü, tarafların iyi niyetli olmamasından değil, aynı cümleyi farklı anlamalarından doğar.
İhlal Hâlinde İşleyecek Yol
- Onaylanan protokol ilamın bir parçası hâline geldiğinden, para alacakları için ilamlı takip yolu gündeme gelir.
- Kişisel ilişkiye ilişkin ihlallerde HMK ve icra mevzuatındaki özel usuller izlenir.
- Koşulların esaslı biçimde değişmesi hâlinde nafakanın uyarlanması için yeni bir dava açılması gerekir.
- Aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun çerçevesinde yetkili mahkeme baştan doğru belirlenir.
- Her ihlal, tarih ve tutar bilgisiyle birlikte yazılı olarak kayda geçirilir.
Onay Öncesi Son Okuma
Metin duruşmaya girmeden önce yüksek sesle ve üçüncü bir kişinin gözüyle okunmalıdır. Sorulacak soru basittir: bu maddeyi taraflar arasındaki ilişkiyi hiç bilmeyen biri okusa, ne yapılması gerektiğini tereddütsüz anlar mı? Anlamıyorsa madde eksiktir.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgi amaçlıdır; çocukların durumu, malvarlığının yapısı ve tarafların ekonomik konumu protokolün içeriğini kökten değiştirir. Metni imzalamadan önce bir aile hukuku uygulayıcısına danışmanız isabetli olacaktır.