Kişisel ilişki kurulmasına dair karar, yazıldığı biçimde uygulanabilir olmadığında taraflar için sürekli bir uyuşmazlık kaynağına dönüşür. TMK, HMK ve 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ekseninde bu rehber, kararın icra edilebilirliğini ve görev–yetki ayrımını ele alır.
Kararın Uygulanabilir Yazılması
Uygulamadaki sorunların büyük kısmı, hüküm fıkrasının belirsiz kaleme alınmasından doğar. Gün, saat, teslim ve iade yeri ile tatil dönemlerinin nasıl bölüneceği açıkça yazılmadığında, karar fiilen uygulanamaz hâle gelir. Bu nedenle talep aşamasında istenen düzenin ölçülebilir biçimde ifade edilmesi, sonradan yaşanacak uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır. Belirsizlik zaten mevcutsa, kararın uygulanabilir hâle getirilmesi için değişiklik talebiyle mahkemeye başvurulması gerekir.
Görevli Mahkeme ve Yetki
Velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin talepler aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebinde yetki bakımından çocuğun yerleşim yeri öne çıkar. Tarafların farklı illerde bulunduğu, çocuğun ise üçüncü bir ilde okula devam ettiği dosyalarda okul ve sağlık kayıtları yerleşim yerini gösteren belgeler arasında değerlendirilir.
Kararın Yerine Getirilmesi Aşaması
Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilmesi, klasik icra takibi mantığından ayrılır ve adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü bünyesinde yürütülen bir süreç olarak işler. Bu nedenle başvurunun hangi birime yapılacağı, kararın niteliğine göre belirlenmelidir. Sürecin uzmanlar eşliğinde yürütülmesi öngörüldüğünden, tarafların bu aşamadaki tutumu dosyaya yansır ve sonraki taleplerde dikkate alınabilir.
Delil Eksikliğinin Görünümleri
- Teslim ve iadenin gerçekleşmediği tarihlerin kayıt altına alınmaması
- Yazışmaların dağınık bırakılması ve tarihlerinin belirsiz kalması
- Çocuğun okul devam durumu ile talep edilen düzen arasındaki bağın gösterilmemesi
- Sağlık gerekçesiyle yapılan iptallerde rapor tarihinin belgelenmemesi
- Yurt dışı seyahat taleplerinde izin ve güzergâh bilgisinin dosyaya konmaması
Talep Değişikliği İçin Hazırlık
- Mevcut hüküm fıkrası kelimesi kelimesine çıkarılır ve uygulanamayan bölümleri işaretlenir.
- Aksayan her uygulama, tarihi ve nedeniyle birlikte tabloya işlenir.
- Yeni talep edilen düzen, saat ve yer bilgisiyle somut biçimde yazılır.
- Çocuğun yaşı ve eğitim düzenindeki değişiklikler değişiklik gerekçesi olarak ayrıca anlatılır.
- Geçici düzenleme talebi, gecikmenin yaratacağı etkiyle gerekçelendirilir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; çocuğun yaşı, tarafların bulunduğu yer ve mevcut kararın metni izlenecek yolu değiştirir. Kişisel ilişki düzeninde tekrarlayan bir aksaklık yaşanıyorsa, kayıtları düzenli tutarak bir hukukçuyla değerlendirme yapmak yararlı olacaktır.