Boşanma davası sonuçlandığında dosyanın kapandığını düşünmek, mal rejimi tasfiyesinde en pahalıya mal olan yanılgıdır. Katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı talepleri ayrı bir dava konusudur ve kendi takvimiyle yürür. Bu rehber, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile 4787 sayılı Kanun çerçevesindeki bu sürecin usul yönünü ele alır.
Hangi Rejim Uygulanacak
Edinilmiş mallara katılma rejimi, Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal rejim olarak uygulanır. Bu tarihten önceki dönem bakımından önceki kanunun mal ayrılığı rejimine göre değerlendirme yapılır. Evlilik bu tarihten önce kurulmuşsa, mal varlığı iki dönem hâlinde ayrıştırılmadan yapılan hesap baştan hatalı olur. Eşler noterde sözleşmeyle başka bir rejim seçmişse, önce o sözleşmenin geçerliliği incelenir.
Boşanma Kesinleşmeden Tasfiye Karara Bağlanmaz
Tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında açılabilir; ancak karar verilebilmesi için boşanmanın kesinleşmesi gerekir. Uygulamada iki dosya birlikte yürütüldüğünde, tasfiye dosyası bekletici mesele yapılır. Rejimin sona erme anı boşanma davasının açıldığı tarih olarak kabul edildiğinden, bu tarihten sonra edinilen mallar hesaba katılmaz. Dava tarihini belgelemeden yapılan talep, kapsam yönünden itiraza açık hâle gelir.
Süre ve Hak Kaybı
- Tasfiyeden doğan alacak talepleri, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işleyen genel zamanaşımı süresine tabidir.
- Süre işlerken beklemek, özellikle taşınmazın üçüncü kişiye devri hâlinde talebin sonucunu ağırlaştırır.
- Devir riski varsa tapu kaydına tedbir konulması eş zamanlı istenmelidir.
- Mirasçılar bakımından da talep hakkı devam eder; bu durumda taraf teşkili ayrıca kurulur.
Değer Hesabında Kritik Noktalar
- Malın edinme tarihindeki durumu ile tasfiye anındaki değeri ayrı ayrı belirlenir.
- Kredi ile alınan taşınmazlarda ödemelerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan yapıldığı ayrıştırılır.
- Kişisel maldan yapılan katkı belgelenmezse edinilmiş mal karinesi işlemeye devam eder.
- Şirket payı, araç, banka hesabı ve bireysel emeklilik birikimi ayrı kalemler olarak listelenir.
- Talep, belirsiz alacak niteliğinde ileri sürülecekse bunun gerekçesi dilekçede açıklanır.
Sık Görülen Usul Hataları
Görevli mahkemenin aile mahkemesi olduğunun gözden kaçırılması, talep türlerinin tek bir başlıkta toplanması, harç yatırılmayan kalemlerin sonradan sorun çıkarması ve delillerin süresinde bildirilmemesi başlıca sorunlardır. Banka ve tapu kayıtlarının celbi talebi dilekçede yer almazsa, dosya delil aşamasında gecikir.
Bu metin genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Evlilik tarihi, mal varlığının yapısı ve rejim sözleşmesinin bulunup bulunmaması sonucu doğrudan etkileyeceğinden, talepte bulunmadan önce dosyanızın ayrıntılı biçimde incelenmesinde yarar vardır.