Mal rejimi tasfiyesi, boşanma dosyasının duygusal tarafından bağımsız, tamamen hesap ve belge üzerine kurulu bir yargılamadır. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen bu davalarda sonucu belirleyen şey iddianın gücü değil, iddiayı taşıyan kayıtların zamanında ve usulüne uygun toplanmasıdır.
Hangi rejim, hangi tarih aralığı
İlk iş, evlilik tarihine ve tarafların rejim sözleşmesi yapıp yapmadığına göre uygulanacak rejimi ve tasfiyeye esas dönemi belirlemektir. Edinilmiş mallara katılma ile mal ayrılığı dönemleri aynı evlilikte art arda gelebilir; bu durumda her malvarlığı kalemi hangi döneme düştüğüne göre ayrı ayrı sınıflandırılır. Rejimin sona erdiği an ile tasfiye değerinin belirlendiği an da farklı sonuç doğurur; bu ayrım hesap raporunun tamamını etkiler.
Kayıtlara ulaşmanın usulü
- Tapu kayıtları, takyidat ve satış bedeline ilişkin akit tablosu örnekleri
- Banka hesap hareketleri, kredi sözleşmeleri ve ödeme planları
- Araç tescil ve devir kayıtları
- Şirket ortaklık payı, kâr payı dağıtımı ve sermaye artırımı belgeleri
- Sosyal güvenlik ve gelir kayıtları ile bireysel emeklilik birikimleri
Bu belgelerin çoğu üçüncü kişilerde bulunduğundan mahkemeden müzekkere talep edilmesi gerekir. Talebin hangi kurumdan, hangi tarih aralığı için ve hangi hesap numarası üzerinden isteneceği dilekçede açıkça yazılmadığında gelen cevap işe yaramaz ve aylar kaybedilir.
İspat yükü kimde
Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür; aksi hâlde kanunun öngördüğü karine devreye girer. Miras, bağış veya evlilik öncesi edinim iddiaları veraset ilamı, bağış belgesi ya da tarihli banka kaydıyla desteklenmelidir. Kredi ile alınan taşınmazlarda ödemelerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan yapıldığı, katkı ve değer artış hesabının çekirdeğini oluşturur.
Usule aykırı işlem riski
HMK, delillerin belirli aşamalarda ve somutlaştırılarak bildirilmesini ister. Delil listesinin süresinde sunulmaması, tanık isim ve adreslerinin bildirilmemesi, avansın yatırılmaması ya da bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmemesi, esasen haklı bir talebi dahi sonuçsuz bırakabilir. Diğer yandan diğer eşin izni olmadan alınan ses kayıtları veya ele geçirilen yazışmalar, hem delil değeri hem de ayrı bir hukuki sorumluluk bakımından risklidir; bu tür materyaller dosyaya konulmadan önce mutlaka değerlendirilmelidir.
Boşanma dosyasıyla ilişkiyi kurmak
Tasfiye talebi kural olarak boşanmanın kesinleşmesine bağlıdır; bu nedenle iki dosya arasındaki bekletici mesele ilişkisi ve zamanaşımının ne zaman işlemeye başlayacağı baştan planlanmalıdır. Ayrıca tasfiye sürerken malvarlığının devredilmesi ihtimaline karşı tedbir talebi ilk dilekçede gündeme getirilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir; evlilik tarihi, rejim sözleşmesi ve malvarlığının niteliği hesabı kökten değiştirebilir. Kendi dosyanızda hangi kalemin hangi dönemde değerlendirileceğini bir hukukçuyla birlikte çıkarmanız yerinde olur.