Boşanma davası bittiğinde iş bitmez. Eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir davanın konusudur ve bu davanın kendi süresi vardır. Uygulamada en çok karşılaşılan kayıp, boşanmanın kesinleşmesinden sonra geçen sürenin fark edilmemesidir. Bu rehber, tasfiye takvimini ve protokolle çözüm ile dava arasındaki tercihi ele alır.
Hangi Rejim Uygulanacak?
Türk Medeni Kanunu ile edinilmiş mallara katılma rejimi yasal mal rejimi olarak benimsenmiştir. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönem bakımından ise önceki rejim kurallarının değerlendirilmesi gerekir. Eşler noterde veya evlenme sırasında sözleşmeyle başka bir rejim seçmişse, tasfiye o sözleşmeye göre yapılır. Dolayısıyla ilk adım, evlilik tarihine ve varsa mal rejimi sözleşmesine bakmaktır.
Süre: Boşanma Kesinleşmeden Başlamaz
Evliliğin boşanma ile sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu nedenle mal rejimi tasfiyesi davası kural olarak boşanma kesinleştikten sonra açılır; kesinleşme şerhi alınmadan geçirilen aylar, farkında olmadan süreyi tüketir. Boşanma davası devam ederken tasfiye davası açılmışsa, bekletici mesele yapılması gündeme gelir.
Talep Kalemlerini Ayırmak
- Katılma alacağı: edinilmiş malların artık değeri üzerinden hesaplanır.
- Değer artış payı: bir eşin diğerinin malının edinilmesine katkısı bulunuyorsa gündeme gelir.
- Kişisel mal iddiası: miras yoluyla gelen veya evlilik öncesi edinilen mallar ayrıca gösterilmelidir.
- Denkleştirme: kişisel mal ile edinilmiş mal arasındaki geçişler hesaba katılır.
Delil Toplama Sırası
- Tapu, araç ve ticari işletme kayıtları edinme tarihiyle birlikte çıkarılır.
- Banka hesap hareketleri, kredi ödemeleri ve konut kredisi taksitleri dönem bazında listelenir.
- Edinme bedelinin kaynağı belgelendirilir; nakit iddiası tek başına yeterli olmayabilir.
- Tasfiye anındaki değerin tespiti için bilirkişi incelemesi talep edilir.
Protokol Yolu Ne Zaman Mantıklıdır?
Boşanmanın kendisi tarafların serbestçe sulh edebileceği bir konu değildir; ancak boşanmanın mali sonuçları müzakereye açıktır. Malvarlığı sade ve kayıtlı ise, protokolle çözüm hem hızlı hem düşük maliyetlidir. Buna karşılık şirket payı, yurt dışı varlık veya devri gizlenmiş malvarlığı iddiası varsa, tasfiye davası ve tedbir talebi genellikle daha korunaklıdır. Protokolde ayrıca hangi kalemlerin kapsandığı tek tek yazılmalı, genel ibra ifadeleri dikkatle değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Aile dosyalarında tarih ve kayıt ayrıntıları sonucu değiştirdiğinden, protokol imzalanmadan önce hukuki inceleme yaptırmanız önerilir.