Boşanmanın ardından gündeme gelen mal rejimi tasfiyesi, duygusal tartışmalardan farklı olarak tamamen sayısal bir dosyadır. TMK'daki yasal mal rejimi çerçevesinde hangi malın kişisel, hangisinin edinilmiş sayılacağı; hangi ödemenin katkı olarak değerlendirileceği yalnızca belgelerle ortaya konabilir. HMK'nın somutlaştırma yükü de dikkate alındığında, hangi malın hangi kaynaktan alındığının tek tek gösterilmesi gerekir. 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemeleri önünde görülen bu davalarda eksik kayıt, doğrudan eksik alacak anlamına gelir.
Tasfiyede İspat Konusu Nedir
Tartışma üç noktada toplanır: malın hangi tarihte edinildiği, edinim bedelinin hangi kaynaktan karşılandığı ve tasfiye anındaki değeri. Bu üç veri birleşmeden hesaplama yapılamaz. Malın edinim tarihi tapu ya da tescil kaydından; bedelin kaynağı banka hareketlerinden; değeri ise değerleme incelemesinden çıkar. Bir malın kime ait olduğu ispat edilemediğinde kanunun öngördüğü karineler devreye girer; bu nedenle ispat çabası aslında karinenin sonuçlarını değiştirme çabasıdır.
Kişisel Mal İddiasının Belgelenmesi
- Evlilikten önce edinilmiş mallar için edinim tarihini gösteren kayıtlar
- Miras ya da bağış yoluyla gelen değerler için intikal belgeleri
- Kişisel malın satılıp yerine yenisinin alındığı durumlarda ödeme zincirinin tamamı
- Tazminat ya da manevi zarar karşılığı alınan ödemelere ilişkin kararlar
- Kredi kullanılmışsa ödeme planı ve taksitlerin hangi hesaptan çıktığı
Kayıt Toplamanın Doğru Sırası
Önce tapu, trafik ve ticaret sicili üzerinden malvarlığının envanteri çıkarılmalı; ardından yalnızca bu mallara ilişkin tarih aralıkları için banka kaydı istenmelidir. Tüm evlilik dönemini kapsayan geniş kayıt talepleri hem uzun sürer hem de bankaların saklama süreleri nedeniyle sonuçsuz kalabilir. Bu nedenle kayıt talebi, dönem ve hesap belirtilerek daraltılmalıdır.
Delil Eksikliği: Nakit Katkı Sorunu
En sık yaşanan sorun, elden yapılan ödemelerin ispat edilememesidir. Bankadan geçmemiş bir katkının varlığı, ancak destekleyici verilerle ortaya konabilir: aynı dönemde çekilen nakit tutarlar, satıcının beyanı, tapuda gösterilen bedelle piyasa değeri arasındaki fark ya da tarafların o dönemki gelir düzeyi. Tek başına tanık beyanına dayanan katkı iddiaları çoğu dosyada zayıf kalır.
Hesaplama Aşamasına Hazırlık
Bilirkişi hesabı, malların tasfiye anındaki değerleri üzerinden yapılır ve borçlar ile katkı oranları bu değere yansıtılır. Rapor geldiğinde itiraz, hangi malın hangi kalemde yanlış sınıflandırıldığı belirtilerek yazılmalıdır. Ayrıca değer artış payı ile katılma alacağının ayrı kalemler olduğu gözden kaçırılmamalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir; evlilik tarihi, seçilen rejim ve malların niteliği sonucu değiştirebileceğinden, hesabın dosyanız özelinde bir hukukçuyla birlikte çıkarılması önerilir.