Boşanma davası sonuçlandıktan sonra gündeme gelen mal rejimi tasfiyesi, çoğu zaman boşanmanın kendisinden daha teknik bir süreçtir. Talebin hangi mahkemede açılacağı, hangi tarihten sonraki edinimlerin hesaba katılacağı ve katkının nasıl ispatlanacağı birbirine bağlı üç sorudur. TMK, HMK ve aile mahkemelerine ilişkin düzenlemeler çerçevesinde bu üç soru birlikte planlanmalıdır.
Yetki: Boşanma Davasına Bakan Mahkeme
Boşanma veya iptal davasıyla birlikte ya da bunun ardından açılan tasfiye taleplerinde yetkili mahkeme, boşanma davasına bakan mahkemedir. Eşlerin sonradan başka illere taşınmış olması bu kuralı değiştirmez. Ölüm nedeniyle sona eren mal rejiminde ise farklı bir yetki kuralı işler. Görev bakımından dava aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar.
Boşanmanın Kesinleşmesi Bekletici Meseledir
Tasfiye talebi boşanma davası devam ederken açılabilir; ancak karar verilebilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir. Bu nedenle iki dosyanın takvimi birlikte izlenmelidir. Kesinleşme öncesi verilen bir tasfiye kararı, sonraki aşamada bozulma sebebi oluşturur.
Rejimin Türü Tarihe Bağlıdır
Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihten önceki evlilik dönemi için kural olarak eski rejim, bu tarihten sonrası için ise yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma uygulanır. Uzun süreli evliliklerde bu ayrım hesabı ikiye böler ve bir dönem için katkı payı, diğer dönem için katılma alacağı gündeme gelir. Eşler noterde farklı bir rejim seçmişse, sözleşmenin tarihi ve kapsamı belirleyici olur.
Kişisel Mal İddiasında İspat Yükü
Tasfiye uyuşmazlıklarının merkezinde genellikle şu iddia yer alır: taşınmaz benim kişisel malımla alındı. Bu iddiayı ileri süren taraf ispatla yükümlüdür ve soyut beyan yeterli sayılmaz. Miras yoluyla gelen paranın satış bedeline dönüştüğü, evlilik öncesi birikimin peşinatta kullanıldığı veya kredi taksitlerinin kimin gelirinden ödendiği belgelerle izlenebilir olmalıdır.
Toplanması Gereken Kayıtlar
- Evlilik tarihi ile boşanma davasının açıldığı tarih arasındaki tapu ve araç kayıtları
- Her iki eşin banka hesap hareketleri ve kredi ödeme planları
- Şirket ortaklığı varsa pay defteri kayıtları ve kâr dağıtım belgeleri
- Emekli ikramiyesi, tazminat gibi kişisel mal sayılabilecek ödemelerin dekontları
- Değer artış payı iddiası varsa taşınmazın tasfiye anındaki değerine ilişkin veriler
Değerlendirme Anı
Alacağın hesabında, malın edinildiği tarihteki değil tasfiye anındaki değeri esas alınır. Bu nedenle dava sürerken taşınmazın değerindeki değişim sonucu doğrudan etkiler ve güncel değer tespitine yönelik talep dosyada açıkça ileri sürülmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Evlilik süresi, rejim seçimi ve malvarlığının yapısı hesabı önemli ölçüde değiştirdiğinden, tasfiye talebi öncesinde ayrıntılı bir hukuki inceleme yapılması yararlı olur.