Boşanma sürecinde imzalanan protokol ile evlilik birliği içinde edinilen malların paylaşımı çoğu zaman aynı dosya sanılır. Oysa TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu iki talebin görüleceği çerçeve ve zamanlaması birbirinden ayrılır. Bu ayrımın gözden kaçması, yıllar sonra fark edilen hak kayıplarının başlıca sebebidir.
Protokol Neyi Kapsıyor, Neyi Kapsamıyor
Anlaşmalı boşanma protokolünde mal rejimine ilişkin açık bir düzenleme yoksa, sonradan katılma alacağı talep edilmesi kural olarak mümkündür. Buna karşılık protokolde karşılıklı feragat kaydı varsa, bu kaydın kapsamı ve hâkim tarafından onaylanıp onaylanmadığı belirleyici olur. Bu nedenle protokol metni, tek tek kalem bazında okunmalı; "tüm talep haklarından feragat" gibi genel ifadelerin somut olarak neyi kapsadığı yorumlanmalıdır.
Tasfiye Talebinin Yeri ve Zamanı
Mal rejiminden kaynaklanan alacak talepleri aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yer bakımından yetki, eşlerin durumuna ve mal rejiminin sona eriş biçimine göre değişir; ölüm halinde terekeye ilişkin yetki kuralları devreye girer. Uygulamada en sık yapılan hata, tasfiye davasının boşanma hükmü kesinleşmeden karara bağlanmasının beklenmesidir; dava açılabilse de karar için boşanmanın kesinleşmesi gözetilir.
İspat Yükünün Dağılımı
- Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür; miras, bağış veya evlilik öncesi edinim iddiası belgeye dayanmalıdır.
- Edinilmiş malla kişisel mal arasında karışma varsa, ödemelerin kaynağı hesap hareketleriyle izlenebilir hale getirilmelidir.
- Ziynet eşyası taleplerinde düğün görüntüleri, tanık beyanı ve satın alma belgeleri birlikte değerlendirilir.
- Kredi ile alınan taşınmazlarda ödeme takvimi ile evlilik tarihleri karşılaştırmalı bir tabloda gösterilmelidir.
Delil Toplama Sırasını Kurmak
Tapu, banka, sicil ve sosyal güvenlik kayıtlarının mahkeme aracılığıyla celbi zaman alır. Bu nedenle dilekçede istenen kayıtların kurum adı, dönem aralığı ve hesap bilgisiyle birlikte tek tek sayılması, ara kararların tekrarlanmasını önler. Değer tespiti gereken taşınmazlarda tasfiye anındaki değerin esas alınacağı gözetilerek bilirkişi talebi zamanında yapılmalıdır.
Uzlaşma Seçeneğini Açık Tutmak
Tasfiye uyuşmazlıkları uzun sürebildiğinden, tarafların malvarlığı kalemleri üzerinde kısmi anlaşma yapması yargılamayı sadeleştirebilir. Böyle bir anlaşma yapılacaksa metnin, hangi kalemlerin kapsandığını ve hangi taleplerin saklı tutulduğunu tereddüde yer bırakmayacak şekilde göstermesi gerekir.
Bu yazı genel çerçeveyi aktarır. Evlilik tarihi, mal rejimi sözleşmesi bulunup bulunmadığı ve protokol metni sonucu tamamen değiştirebileceğinden, belgelerinizle birlikte değerlendirme yaptırmanız uygun olur.