Nafaka dosyalarında hükmün alınması sürecin yarısıdır; asıl mesele hükmün düzenli biçimde tahsil edilebilmesidir. Nafakanın türü, yetkili mahkeme, takip biçimi ve ödememenin cezai sonucu birbirine bağlı bir zincir oluşturur ve halkalardan biri eksik kurulduğunda tahsil aksar.
Nafaka Türü Yetkiyi Değiştirir
Tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakası farklı hukuki temellere dayanır. Boşanma davası devam ederken talep edilen tedbir nafakası o dosyada karara bağlanır. Boşanma kesinleştikten sonra açılacak nafaka davalarında ise TMK, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılar; bu kural, alacaklı için erişilebilir bir mahkeme sağlar. Görev bakımından aile mahkemesi yetkilidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.
İlamlı Takipte Birikmiş ve İşleyecek Nafaka
- Takip talebinde birikmiş nafaka ile işleyecek aylık nafaka ayrı kalemler olarak gösterilmelidir.
- Artırım oranı hükümde belirlenmişse, her yıl için hesabın dayanağı takip dosyasına eklenir.
- Maaş haczi yoluyla tahsilde, işleyecek nafakanın kesinti önceliği ayrıca belirtilir.
- Ödemelerin hangi aya mahsuben yapıldığı kayda geçirilmezse mahsup tartışması doğar.
Ödememenin Cezai Sonucu
Nafaka hükmüne uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesince tazyik hapsine karar verilebilir; bu yaptırım üç aya kadardır ve borç ödendiğinde ceza düşer. Amaç cezalandırmak değil, ödemeyi sağlamaktır. Bu nedenle şikâyet, ödeme baskısı kurmanın en etkili araçlarından biridir; ancak süre ve usul yönünden dikkat gerektirir.
Şikâyette Süre ve Delil
- Şikâyet, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.
- İcra emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği belgelenmelidir; tebligat eksikliği en sık karşılaşılan ret sebebidir.
- Hangi aylara ait nafakanın ödenmediği, dosya hesabıyla birlikte açıkça gösterilir.
- Borçlunun kısmi ödeme savunmasına karşı banka kayıtları hazır bulundurulur.
- Ödeme güçlüğü savunmasına karşılık gelir ve malvarlığı araştırması talep edilir.
Nafakanın Artırılması veya Kaldırılması
Tarafların ekonomik durumundaki değişiklik, nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması talebine dayanak olabilir. Bu davalarda ispat yükü, değişikliği ileri süren taraftadır; gelir belgeleri, sosyal güvenlik kayıtları, kira ve eğitim giderleri gibi somut belgeler sunulmadığında talep karşılıksız kalır. Yeniden değerlendirme talebi, mevcut takip dosyasının seyrini de etkileyeceğinden ikisi birlikte planlanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Nafaka türüne ve hükmün içeriğine göre izlenecek yol değiştiğinden, takip veya şikâyet öncesinde dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.