Boşanma davası sonuçlandıktan sonra çoğu tarafın beklentisi, mahkeme kararının hemen uygulanabilir olmasıdır. Oysa TMK, HMK ve aile mahkemelerine ilişkin 4787 çerçevesinde verilen kararların icra edilebilirliği tek tip değildir. Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin hüküm, nafaka hükmüyle aynı rejime tabi olmadığından, takip zamanının yanlış seçilmesi dosyanın baştan reddine yol açabilir.
Aile Hukuku Kararlarında Kesinleşme Kuralı
Kişiler hukuku ve aile hukukuna ilişkin ilamlar, kural olarak kesinleşmeden yerine getirilemez. Bu kural mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma ve değer artış payı alacaklarını da kapsayacak biçimde uygulanır. Buna karşılık nafakaya ilişkin hükümler bu kuralın dışında tutulmuştur; nafaka alacağı için kararın kesinleşmesi beklenmeden takip başlatılabilir. Aynı ilamın içinde yer alan kalemlerin farklı rejimlere tabi olması, uygulamada en çok karıştırılan noktadır.
Kalem Kalem Ayrıştırma
- Nafaka: Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası bakımından takip zamanı diğer kalemlerden farklıdır.
- Maddi ve manevi tazminat: Boşanmanın eki niteliğindeki bu kalemler, boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlı olarak sonuç doğurur.
- Katılma alacağı ve değer artış payı: Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin bu kalemler ayrı bir yargılamanın konusu olabilir ve hesaplama bilirkişi incelemesini gerektirir.
- Yargılama gideri ve vekalet ücreti: Bağlı bulunduğu hükmün akıbetine göre değerlendirilir.
Tasfiye Alacağının Tahsilini Zorlaştıran Durumlar
Karar kesinleşse bile alacağın fiilen tahsili ayrı bir sorundur. Yargılama sürerken malvarlığının devredilmesi, şirket payı üzerinden gizlenmesi veya üçüncü kişiler adına kaydedilmesi sık karşılaşılan durumlardır. Bu riske karşı, tasfiye talebiyle birlikte ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz istenmesi ve taşınmazlar bakımından tapu kaydına şerh konulması düşünülmelidir. Talebin gerekçesi, malvarlığının azaltıldığına ilişkin somut verilerle desteklendiğinde kabul şansı artar.
Takibe Başlarken İzlenecek Sıra
- İlamın kesinleşme şerhi alınır; şerhsiz ilamla başlatılan takip şikayete açık hale gelir.
- Hükmün hangi kalemi için takip yapıldığı takip talebinde açıkça gösterilir.
- Faiz başlangıç tarihi, karar ve kesinleşme tarihleri gözetilerek belirlenir.
- Borçlunun malvarlığına ilişkin sorgular yapılır ve haciz talepleri sıraya konur.
Son Değerlendirme
Yukarıdaki ayrımlar, aile hukuku kararlarının icrasında sık yaşanan sorunları görünür kılmak için derlenmiştir. Hükmün içeriği, eşlerin malvarlığı yapısı ve rejimin türü sonucu değiştirebilir. Takip başlatmadan önce ilamın kalem kalem incelenmesi ve hukuki görüş alınması, geri dönüşü zor hatalardan korur.