Boşanma kararı kesinleştikten sonra tarafların çoğu, evlilik içinde edinilen malvarlığının paylaşımının kendiliğinden gerçekleşeceğini düşünür. Oysa mal rejimi tasfiyesi ayrı bir davanın konusudur ve boşanma dosyasının içinde çözülmez. Bu ayrımı geç fark etmek, hem zamanaşımı hem de delil bakımından ciddi kayıplar doğurur.
Boşanma Dosyası ile Tasfiye Dosyasının Sırası
Türk Medeni Kanunu bakımından mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır; ancak tasfiye talebinin karara bağlanabilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmesi beklenir. Uygulamada tasfiye davası boşanma sürerken açılabilir, fakat bekletici mesele yapılır. Bu nedenle plan iki katmanlıdır: bir yandan boşanmanın kesinleşme tarihi izlenir, diğer yandan malvarlığının devredilmesini önleyecek tedbirler zamanında istenir.
Katılma Alacağı ile Katkı Payı Aynı Şey Değildir
Talebin hukuki nitelendirmesi, uygulanacak rejime ve evlilik tarihine göre değişir. Yasal mal rejiminin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki dönem için edinilmiş mallara katılma alacağı gündeme gelirken, önceki döneme ilişkin talepler farklı esaslara tabidir. Kişisel mal, edinilmiş mal ve değer artış payı ayrımının doğru kurulmaması, hesap raporunun baştan yanlış çıkmasına yol açar. Talebin türü ayrıca zamanaşımı tartışmasını da etkiler; bu nedenle dilekçede kademeli talep kurmak çoğu dosyada isabetli olur.
Yanlış Mahkeme Refleksi
Mal rejiminden kaynaklanan davalar aile mahkemesinin görev alanındadır. Tapu iptali görünümü taşıyan taleplerin asliye hukuk mahkemesinde açılması sık rastlanan bir hatadır; görevsizlik kararı verilse de dosya aylarca gecikir ve bu arada malvarlığı el değiştirebilir. Yetki bakımından ise kanun, eşlerin durumuna göre özel bir düzenleme öngörür; taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi otomatik olarak yetkili sayılmaz.
Delil Toplama Sırası
- Evlilik tarihi ile boşanma davasının açıldığı tarih arasındaki dönem sınırlandırılır.
- Tapu, araç, banka, kooperatif ve şirket kayıtları bu dönem için istenir.
- Her edinim için satın alma bedeli, kredi ödemeleri ve varsa kişisel maldan yapılan katkı belgelenir.
- Ziynet ve nakit iddiaları için tanık ve görüntü kayıtları ayrıca hazırlanır.
- Devredilmiş malvarlığı varsa, denkleştirme ve eklenecek değerler kalemi dilekçede açıkça talep edilir.
Değer Tespiti Anı ve Faiz
Katılma alacağında değerlendirmenin hangi ana göre yapılacağı, alacağın miktarını doğrudan belirler. Bu nedenle bilirkişi incelemesi öncesinde, hangi tarihteki değerin esas alınması gerektiği hukuki gerekçesiyle sunulmalıdır. Faiz başlangıcı da ayrıca talep edilmediğinde sonradan istenmesi güçleşir; dilekçe yazılırken bu kalem atlanmamalıdır.
Yukarıdaki çerçeve geneldir; evlilik tarihi, malların edinim biçimi ve tarafların ekonomik katkısı her dosyada sonucu değiştirir. Tasfiye talebiniz için boşanmanın kesinleşmesini beklerken dahi hukuki değerlendirme almanız, delil kaybını önler.