Nafaka talepleri, tek bir kalıba sığmayan farklı kurumların ortak adıdır. Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası; koşulları, süresi ve muhatabı bakımından birbirinden ayrılır. TMK ve HMK çerçevesinde yürütülen bu davalarda sonucu belirleyen iki teknik başlık, yetkili mahkemenin seçimi ile tarafların gelir ve malvarlığının dosyaya yansıtılabilmesidir.
Talebin Türünü Doğru Adlandırmak
Devam eden bir boşanma davası içinde istenen nafaka, tedbir nafakası olarak değerlendirilir ve dava sonuna kadar geçerlidir. Boşanmadan sonra çocuk için istenen katkı iştirak nafakası, eşin yoksulluğa düşmesini önlemeye yönelik olan ise yoksulluk nafakasıdır. Altsoy, üstsoy ve kardeşler arasındaki yardım nafakası ise evlilik ilişkisinden bağımsız bir dayanağa sahiptir. Dilekçede talebin yanlış adlandırılması, hâkimin talebi nitelendirmesiyle düzelebilirse de gereksiz bir tartışma doğurur.
Yetki: Alacaklı Lehine Kolaylık
Boşanma davasından bağımsız olarak açılan nafaka davalarında yetki, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesine tanınmıştır. Bu kural, çocuğu fiilen yanında bulunduran tarafın kendi bulunduğu yerde dava açabilmesini sağlar. Görev bakımından ise aile mahkemesi yetkilidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yardım nafakasında da benzer bir kolaylık öngörülmüştür.
Gelirin İspatı: Beyanla Yetinilmez
Nafaka miktarı, tarafların ekonomik gücü ile çocuğun ihtiyaçları arasında kurulan dengeye göre belirlenir. Karşı tarafın gelirini olduğundan düşük göstermesi sık karşılaşılan bir durumdur; bu nedenle beyanla yetinilmeyip kayıt talep edilmesi gerekir.
- SGK hizmet dökümü ve son dönem prime esas kazanç bilgileri
- Banka hesap hareketleri ve kredi kartı harcama dökümleri
- Tapu ve trafik kayıtları üzerinden malvarlığı araştırması
- Serbest çalışanlar için vergi dairesi kayıtları ve beyanname örnekleri
- Çocuğun okul, kurs ve tedavi giderlerini gösteren ödeme belgeleri
Artırım ve Azaltım Talepleri
Hükmedilen nafaka sabit değildir. Tarafların ekonomik durumunda ya da çocuğun ihtiyaçlarında meydana gelen değişiklik, yeni bir davayla nafakanın uyarlanmasını gerektirebilir. Bu davada da ilk dosyadaki tespitler değil, değişikliğin kendisi ispatlanır; bu nedenle karşılaştırma yapılabilecek biçimde eski ve yeni duruma ait belgelerin birlikte sunulması gerekir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır ve her ailenin koşulları farklıdır. Nafakanın türü, tarafların geliri ve çocuğun yaşı hem yetkili mahkemeyi hem de toplanacak delilleri etkileyeceğinden, dava açmadan önce dosyanıza özgü bir değerlendirme yaptırmanız faydalı olacaktır.