Nafaka uyuşmazlıklarında mahkemeyi ikna eden şey talebin miktarı değil, o miktarın dayandığı gelir ve ihtiyaç tablosudur. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda delil eksikliği, çoğu zaman talebin reddine değil, beklenenin çok altında bir tutara hükmedilmesine yol açar.
Nafaka Türünü Doğru Seçmek
Dava sürerken hükmedilen tedbir nafakası, boşanma sonrasında devam eden yoksulluk nafakası, çocuk için ödenen iştirak nafakası ve yakın hısımlar arasındaki yardım nafakası birbirinden farklı şartlara tabidir. Talep dilekçesinde türün açıkça belirtilmesi ve şartlarının ayrı ayrı karşılanması gerekir. 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemeleri bu talepleri birlikte değerlendirse de, her kalemin hukuki dayanağı ayrıdır.
Gelirin İspatı: Kayıt Dışı Çalışma Sorunu
Karşı tarafın geliri bordroya yansımıyorsa, tabloyu kurmak için dolaylı deliller kullanılır: araç ve taşınmaz kayıtları, kredi kullanımı ve limitler, işletme kaydı, sosyal medyada paylaşılan yaşam standardı, düzenli seyahat harcamaları. Mahkemeden kolluk araştırması, tapu ve trafik sorgusu, banka hareketleri ve vergi kayıtlarının celbi talep edilebilir. Bu taleplerin dilekçede tek tek ve gerekçesiyle yazılması, sonradan yapılan genel taleplerden daha etkili sonuç verir.
İhtiyacın Belgelenmesi
- Kira sözleşmesi, aidat, fatura ve okul ödemeleri düzenli gider olarak listelenir.
- Çocuğun sağlık durumu, özel eğitim veya sürekli tedavi ihtiyacı raporla desteklenir.
- Nafaka talep eden tarafın çalışabilirlik durumu ve iş arama çabası ortaya konur.
- Giderler aylık ortalamaya indirgenerek tablo hâlinde sunulur; toplu ve dayanaksız rakamlardan kaçınılır.
Artırım ve Azaltım Davalarında Değişen Koşul
Mevcut nafakanın değiştirilmesi talep ediliyorsa, ispat edilmesi gereken şey ihtiyacın veya gelirin karar tarihinden bu yana değiştiğidir. Bu nedenle karşılaştırma iki tarihli yapılır: önceki kararın verildiği dönemin koşulları ile bugünün koşulları yan yana konur. Yalnızca genel geçim şartlarına atıf yapan dilekçeler, somut değişimi gösteremediğinden sınırlı sonuç doğurur.
Duruşma Öncesi Kontrol Listesi
- Talep edilen nafaka türü ve miktarı, hesap tablosuyla birlikte dilekçede yer alıyor mu?
- Celbi istenen kayıtlar kurum adı belirtilerek tek tek yazıldı mı?
- Tanıkların hangi vakıayı anlatacağı önceden belirlendi mi?
- Gider belgeleri tarih sırasına göre klasörlendi mi?
- Karşı tarafın sunacağı gelir belgesine karşı hazırlık yapıldı mı?
- Çocuğun üstün yararına ilişkin somut olgular ayrı başlıkta toplandı mı?
Aile hukuku dosyaları tarafların yaşam koşullarına göre ayrışır ve burada anlatılanlar yalnızca genel bir çerçeve sunar. Talep edilecek tutarın belirlenmesi ve delil listesinin oluşturulmasında bir hukukçunun dosyayı incelemesi faydalı olacaktır.