Dava sürerken hükmedilen tedbir nafakası, çoğu zaman aylarca sürecek bir dengeyi belirler. TMK'nın eşler arası yardım yükümlülüğüne ve çocuğun bakımına ilişkin hükümleri ile HMK'nın geçici hukuki koruma düzeni birlikte işlediğinden, mahkeme bu kararı dosyanın ilk hâline bakarak verir. Bu aşamada rakamı belirleyen şey haklılık duygusu değil, sunulan sayısal malzemedir; 4787 sayılı Kanun kapsamındaki aile mahkemesi uygulamasında da değerlendirme aynı zemine oturur.
İki taraflı denklem: ihtiyaç ve ödeme gücü
Nafaka miktarı, bir tarafın ihtiyacı ile diğer tarafın ödeme gücü arasındaki dengeden çıkar. Talep eden taraf yalnızca ihtiyacını anlatıp karşı tarafın gelirini hiç ortaya koymazsa, mahkeme asgari düzeyde bir tutara yönelme eğiliminde olur. Tersi durumda, karşı tarafın gelirini abartılı biçimde gösteren dayanaksız iddialar da dosyanın genel güvenilirliğini zedeler. Denklemin iki yanı da belgeyle beslenmelidir.
İhtiyaç tarafını gösteren düzenli gider kalemleri
- Kira sözleşmesi ve ödeme dekontları, aidat makbuzları
- Elektrik, su, doğalgaz ve iletişim faturalarının son dönem dökümü
- Okul, kreş ve etüt ücretlerine ilişkin sözleşme ve ödeme kayıtları
- Sürekli tedavi ve ilaç giderlerini gösteren reçete ve raporlar
- Çocuğun özel ihtiyaçlarına ilişkin düzenli harcamalar
Ödeme gücünü ortaya koyan kaynaklar
Bordrolu çalışan bakımından işveren yazısı ve prim kayıtları çoğu zaman yeterlidir. Ancak serbest çalışan, ortaklığı bulunan ya da geliri değişken olan taraflarda tablo farklıdır. Bu dosyalarda tapu ve araç kayıtları, ticaret sicil bilgileri, işletme ruhsatı, kredi kullanımına ilişkin veriler ve yaşam düzeyini gösteren düzenli harcamalar birlikte değerlendirilir. Mahkemeden bu kayıtların ilgili kurumlardan celbi istenirken, hangi kurumdan tam olarak neyin talep edildiğinin tek tek yazılması gerekir; genel ifadeli talepler çoğu zaman eksik cevapla döner.
Yaşam düzeyi ile beyan edilen gelir çeliştiğinde
Kayıt dışı gelir iddiası bu dosyaların en zor başlığıdır ve doğrudan ispatı çoğu zaman mümkün olmaz. Buna karşılık dolaylı göstergeler bir araya geldiğinde anlamlı bir tablo oluşturur: düzenli yurt dışı seyahatleri, araç değişimleri, kredi kartı harcama düzeyi, kira ödeme kapasitesi ve iş yerinin fiilî büyüklüğü. Bu göstergeler tek başına değil, bir arada ve tutarlı biçimde sunulduğunda değer kazanır.
Kararın sonradan uyarlanması
Tedbir nafakası kesin bir sonuç değildir; koşullar değiştiğinde miktarın artırılması veya azaltılması istenebilir. Bunun için değişikliğin belgelenmesi gerekir: iş kaybı, gelirdeki düşüş, sağlık durumundaki değişim ya da çocuğun eğitim aşamasına bağlı yeni giderler. Bu nedenle nafaka dosyasında belge toplama, karar verildikten sonra da süren bir çalışmadır. Ödemelerin banka üzerinden ve açıklamalı olarak yapılması ise ileride doğabilecek tahsil tartışmalarını baştan önler.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Tarafların gelir yapısı, çocuğun durumu ve dosyanın aşaması hesaplamayı önemli ölçüde değiştirebilir; talebinizi hazırlamadan önce hukuki değerlendirme almanız faydalı olacaktır.