Boşanma kararı elde edildiğinde iş bitmiş sayılmaz. Karardaki nafaka, tazminat, velayet ve kişisel ilişki hükümlerinin her biri farklı bir uygulama rejimine tabidir. Uygulamada en çok yaşanan hayal kırıklığı, kesinleşmemiş bir ilamla icra takibi başlatılıp takibin iptaliyle karşılaşmaktır. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde boşanma ilamının infaz kabiliyetini ve bu aşamada aranan belgeleri ele alıyor.
Kesinleşme şartının kapsamı
Aile ve şahsın hukukuna ilişkin hükümler kural olarak kesinleşmeden icra edilemez. Buna karşılık nafaka hükümleri bu kuralın dışında tutulmuştur ve karar kesinleşmeden de takibe konulabilir. Maddi ve manevi tazminat ile yargılama gideri ve vekâlet ücreti gibi kalemler ise boşanma hükmüne bağlı olduğundan, uygulamada kesinleşme beklenir. Bu ayrımı bilmeden başlatılan takip, hem masraf hem zaman kaybı doğurur.
Takip öncesi hazırlanacak belge seti
- Kesinleşme şerhi işlenmiş ilam örneği (nafaka takibi hariç).
- İlamın tebliğine ilişkin evrak ve tebliğ tarihini gösteren belge.
- Nafaka için: ödenmeyen ayların dökümü ve varsa kısmi ödemelerin banka kayıtları.
- Artırım hükmü varsa hesabın hangi ölçüte göre yapıldığını gösteren hesap tablosu.
- Borçlunun adres, işyeri ve malvarlığı araştırmasına esas bilgiler.
Nafaka alacağında hesabın ispatı
Nafaka takiplerinde en sık çıkan itiraz, "ödeme yapıldığı" iddiasıdır. Bu itirazı karşılamanın tek sağlam yolu, tüm ödemelerin banka kanalıyla ve açıklama yazılarak yapılmasını sağlamaktır. Elden ödeme iddiaları dosyayı belirsizliğe sürükler. Alacaklı tarafın da, hangi aya ilişkin ne kadar tahsilat yaptığını gösteren düzenli bir tablo tutması, hem takip talebini hem itirazlara verilecek cevabı kolaylaştırır.
Velayet ve kişisel ilişkide farklı bir mekanizma
Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair hüküm, para alacağı gibi tahsil edilmez; kendine özgü bir icra usulüne tabidir ve zorlayıcı tedbirler öngörülmüştür. Burada delil, teslim günlerine ilişkin tutanaklar ve yazışmalardır. Kişisel ilişkinin fiilen engellendiği iddiası, tarih ve saat içeren kayıtlarla desteklenmediğinde sonuç doğurmaz. Aile Mahkemelerinin Kuruluş ve Yargılama Usullerine dair 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu uyuşmazlıklar aile mahkemesinin görev alanındadır.
Sık yapılan usul hataları
- Kesinleşme şerhi alınmadan tazminat kalemleri için takip başlatılması.
- Takip talebinde alacak kalemlerinin ayrıştırılmadan tek tutar olarak yazılması.
- İlamdaki hüküm fıkrasıyla takip talebindeki tutarın örtüşmemesi.
- Yabancı mahkeme kararlarında tanıma-tenfiz aşaması tamamlanmadan icraya gidilmesi.
İtirazla karşılaşıldığında
İlama dayalı takiplerde borçlunun ileri sürebileceği itiraz sebepleri sınırlıdır; genellikle ödeme, ibra veya zamanaşımı iddiaları gündeme gelir. Bu iddialar belgeye dayanmak zorundadır. Alacaklı tarafın hazırlığı, ilamı ve ödeme kayıtlarını eksiksiz sunmakla tamamlanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Hükmün içeriği, kesinleşme durumu ve tarafların yerleşim yeri uygulamayı değiştirebileceğinden, takip başlatmadan önce ilamın hukuki değerlendirmesini yaptırmanız yararlı olur.