Boşanma sürecinde üzerinde en az düşünülen, sonrasında ise en çok tartışılan metin kişisel ilişki protokolüdür. Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde kurulan bu düzenin uygulamada işleyip işlemeyeceğini belirleyen şey, metnin ne kadar ölçülebilir yazıldığıdır. Belirsiz yazılmış bir protokol, ihlal iddiasının ispatını da imkânsız hâle getirir.
Belirsiz Cümle, İspatsız İhlal Demektir
Uygun zamanlarda, tarafların anlaşmasıyla veya makul sürelerle gibi ifadeler tarafların iyi niyetine dayanır. Anlaşmazlık çıktığında bu ifadelerin ihlal edildiğini göstermek mümkün olmaz. Bunun yerine gün, saat, teslim ve iade yeri, kimin götüreceği, tatil ve özel günlerin nasıl paylaşılacağı tek tek yazılmalıdır.
Protokolde Netleştirilmesi Gereken Başlıklar
- Teslim ve iade saatleri ile gecikme hâlinde uygulanacak esneklik payı
- Yaz tatili, dinî bayramlar ve okul ara tatillerinin dönüşümlü paylaşımı
- Çocuğun şehir dışına veya yurt dışına çıkışına ilişkin izin usulü
- Uzaktan iletişimin (telefon, görüntülü görüşme) günü ve saati
- Hastalık veya olağanüstü durumda telafi düzeni
İhlal İddiasında Kullanılabilecek Kayıtlar
Kişisel ilişkinin engellendiği iddiasında en güçlü kayıt, düzenli ve tarafsız biçimde tutulan kayıttır. İcra kanalıyla teslim yapılıyorsa tutanaklar; yapılmıyorsa teslim saatinde bulunulduğunu gösteren kayıtlar ile taraflar arasındaki yazışmalar dosyanın omurgasını oluşturur. Yazışmaların bağlamından koparılmış tek bir ekran görüntüsü yerine, ilgili dönemin bütününü kapsayan akış sunulmalıdır.
Çocuğun Menfaati Ölçütü ve Uzman Raporu
Kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi taleplerinde belirleyici olan, tarafların birbirine yönelttiği suçlamalar değil çocuğun yararıdır. Bu değerlendirmede sosyal inceleme raporu, pedagog görüşü ve idrak çağındaki çocuğun dinlenmesi öne çıkar. Bu nedenle dilekçede, koşulların çocuk açısından ne yönde değiştiğini gösteren somut olgular anlatılmalıdır: okul saatlerinin değişmesi, ikametin taşınması, sağlık durumu gibi.
Değişiklik Talebini Zamanında Getirmek
Fiilen uygulanmayan bir düzenin yıllarca sürdürülmesi, sonradan değişiklik talebini zorlaştırır. Koşullar değiştiğinde protokolün güncellenmesi için başvurulması, hem çatışmayı azaltır hem de mevcut düzenin fiilen terk edildiği yönündeki tartışmayı önler.
Aile dosyalarında her ailenin dinamiği farklıdır ve buradaki öneriler genel niteliktedir. Protokol metnini imzalamadan önce, ileride nasıl uygulanacağını da düşünerek hukuki destek almanız yerinde olacaktır.