Nafakaya hükmedilmiş olması tek başına ödemeyi sağlamaz. Karar elde edildikten sonra alacaklının izleyeceği yol, ödenmeyen nafakanın hangi usulle tahsil edileceği ve hangi mercie başvurulacağıdır. Bu yazı, nafaka kararının icra edilebilirliğine ve sık yapılan yol hatalarına odaklanır.
Nafaka Kararı Nasıl Takibe Konur?
Mahkeme kararı ilam niteliğinde olduğundan tahsil, ilamlı icra yoluyla yapılır. İlamsız takip açılması hem gereksiz hem de itiraza açık bir yoldur. Takip talebinde birikmiş nafaka ile işleyecek aylık nafakanın ayrı ayrı gösterilmesi gerekir; ikisi tek kalem yazıldığında hesap tartışması doğar. Tedbir nafakası kararları da kesinleşmeyi beklemeden icraya konulabilir.
Ödenmeyen Nafakada Ceza Boyutu
- İcra emrine rağmen nafakayı ödemeyen borçlu hakkında icra ceza mahkemesinde şikâyet yoluna gidilebilir.
- Bu şikâyet sonucunda verilebilecek yaptırım tazyik hapsidir; ödeme yapıldığında düşer.
- Şikâyet hakkı belirli bir süreye tabidir; fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre kaçırılmamalıdır.
- Şikâyet, aylık nafaka bakımından işler; birikmiş alacağın tamamı bu yolla tahsil edilmez.
Uygulamada en sık görülen mercii hatası, şikâyet dilekçesinin cumhuriyet başsavcılığına veya aile mahkemesine verilmesidir. Görevli merci icra ceza mahkemesidir ve dilekçenin takip dosyasıyla bağlantısı kurulmalıdır.
Maaş Haczi ve Sıra
Nafaka alacağı, maaş haczinde diğer alacaklara göre öncelikli konumdadır ve maaşın haczedilemeyen kısmına ilişkin sınırlama nafaka alacağı bakımından farklı işler. İşveren yazısının doğru adrese gönderilmesi, kesinti oranının açıkça belirtilmesi ve borçlunun iş değiştirmesi hâlinde bildirim yükümlülüğünün hatırlatılması tahsilatı hızlandırır.
Nafakanın Uyarlanması ve Kaldırılması
- Ekonomik koşullardaki değişiklik nedeniyle artırım veya azaltım talepleri aile mahkemesine yöneltilir.
- Yoksulluk nafakasının kaldırılması, kanunda sayılan hâllerin gerçekleşmesine bağlıdır.
- Uyarlama davası açılması, kesinleşmiş nafakanın icrasını kendiliğinden durdurmaz.
- Talep kabul edilirse kararın tarihi, geçmişe etkisi bakımından belirleyicidir.
Yurt Dışı Boyutu
Borçlu yurt dışında ise, verilen kararın orada tanınması ve tenfizi ayrı bir yargılama gerektirir. Türkiye'de açılan icra takibi tek başına yabancı ülkede sonuç doğurmaz. Bu durumda uluslararası nafaka tahsiline ilişkin mekanizmalar ve merkezi makam yolu değerlendirilmelidir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; nafakanın türü, kararın kapsamı ve borçlunun durumu izlenecek yolu değiştirir. Tahsil sürecinde bir hukukçudan destek almanız yerinde olur.