Aile mahkemesinden alınan velayet kararı, kendiliğinden uygulanan bir belge değildir. Uygulamada asıl sorun kararın içeriğinden çok, kararın icra edilebilir biçimde yazılmamış olmasından ve itiraz-uygulama sürelerinin kaçırılmasından doğar. Bu kontrol listesi, TMK ve HMK ile 4787 sayılı Kanun çerçevesinde velayet ve kişisel ilişki hükümlerinin fiilen hayata geçirilmesine odaklanır.
Hüküm Fıkrası Uygulanabilir mi
Kararın uygulanabilirliği hüküm fıkrasının açıklığına bağlıdır. Çocuğun kimden alınıp kime, hangi gün ve saat aralığında, hangi yerde teslim edileceği belirli değilse icra aşamasında tartışma çıkar. Tatil dönemleri, dinî bayramlar ve okul takvimi ayrı ayrı yazılmamışsa her yıl yeni bir uyuşmazlık doğar. Bu nedenle karar eline geçer geçmez hüküm fıkrası, bir uygulayıcının hiç yorum yapmadan izleyebileceği kadar somut mu diye okunmalıdır.
Karar Sonrası İlk Haftanın İşleri
- Kararın tebliğ tarihi ve kanun yolu süresinin son günü ayrı bir yere yazılır.
- Kesinleşme şerhi gereken hâllerde şerh talebi bekletilmeden verilir.
- Nüfus, okul ve sağlık kayıtlarında velayet bilgisinin güncellenmesi için başvurular yapılır.
- Kişisel ilişki günleri takvime işlenir; ilk teslim gününden itibaren tutanak alışkanlığı başlatılır.
Teslim Gerçekleşmezse İzlenecek Yol
Kişisel ilişkiye uyulmaması hâlinde yapılacak işlem, duygusal tepki vermek değil, uyulmadığını belgelemektir. Belirlenen yer ve saatte hazır bulunulduğunu gösteren kayıtlar, görevli birim nezdinde tutulan tutanaklar ve yazışmalar, sonraki aşamada dosyanın omurgasını oluşturur. Belgesiz iddialar, karşı tarafın çocuğun rahatsızlığı gibi savunmaları karşısında zayıf kalır.
Sürelerin Sessizce Tükendiği Noktalar
Velayet dosyalarında süre kaybı çoğunlukla iki yerde olur: kanun yolu süresinin gerekçeli kararı beklerken tükenmesi ve teslime ilişkin şikâyet imkânının geciken başvuruyla yitirilmesi. Adres değişikliği bildirilmediğinde tebligat eski adrese gider ve süre işlemeye başlar. Bu yüzden dosyadaki adres ve iletişim bilgisi güncelliği, ayda bir yapılan sabit bir kontrol hâline getirilmelidir.
Değişen Koşullar İçin Hazırlık
Velayet hükümleri çocuğun yararına göre değişebilir nitelik taşır. Taşınma, iş değişikliği, okul nakli veya sağlık durumundaki farklılaşma gündeme geldiğinde, mevcut düzenin neden işlemediğini gösteren düzenli kayıtlar tutulmuş olması gerekir. Sonradan toplanan belge, olayla eşzamanlı tutulmuş kayıt kadar ikna edici olmaz.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her ailenin durumu farklıdır. Çocuğun yüksek yararını ilgilendiren adımlar atılmadan önce dosyanın bütünüyle değerlendirilmesi için hukuki destek alınması önerilir.