Mirasçılar arasında paylaşım konuşulurken en sık sorulan soru, hangi davanın açılacağıdır. Terekede taşınmaz bulunduğunda iki farklı dava türü aynı anda gündeme gelir ve bunların görevli mahkemeleri de sonuçları da birbirinden farklıdır. Yanlış tercih, aylarca süren bir yargılamanın sonunda beklenen paylaşımı sağlamayabilir.
İki Dava, İki Farklı Sonuç
Ortaklığın giderilmesi davası, belirli bir taşınmaz üzerindeki ortaklığa son verir; sonuç, aynen taksim veya satış yoluyla giderilmedir ve sulh hukuk mahkemesinde görülür. Mirasın paylaştırılması davası ise terekenin bütününü konu alır; tüm malvarlığı kalemleri birlikte değerlendirilerek paylaştırma yapılır ve bu dava asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Terekede yalnızca tek bir taşınmaz varsa birinci yol pratik olabilir; birden çok kalem ve denkleştirme tartışması varsa ikinci yol daha bütüncül sonuç verir.
Elbirliği Mülkiyeti Çözülmeden Ne Olur?
Miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda mirasçılar arasında kural olarak elbirliği mülkiyeti doğar. Bu mülkiyet türünde mirasçılar tek başına tasarrufta bulunamaz. Ortaklığın giderilmesi yoluna gidilmeden önce çoğu dosyada elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi gündeme gelir. Bu ön adım atlandığında dosya, esasa girilmeden usuli tartışmalarla uzar.
Yetki: Taşınmazın Yeri mi, Son Yerleşim Yeri mi?
Bu, terekeye ilişkin dosyalarda en çok karışan konudur. Ortaklığın giderilmesi bakımından taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Buna karşılık miras sebebiyle açılan davalarda kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Aynı aileye ait iki ayrı talep, bu nedenle iki ayrı şehirde görülebilir. Dava açılmadan önce hangi talebin öncelikli olduğu belirlenmeli ve yetki buna göre saptanmalıdır.
Dosya Hazırlığında Zorunlu Belgeler
- Mirasçılık belgesi ve güncel nüfus kayıt örneği.
- Taşınmazın tapu kaydı ile üzerindeki şerh ve takyidatlar.
- İntikal işleminin yapılıp yapılmadığına ilişkin tapu bilgisi.
- Varsa vasiyetname veya miras sözleşmesinin akıbeti.
- Taşınmazı fiilen kullanan mirasçı varsa kullanım süresine ilişkin kayıtlar.
Mirasçılar Arası Anlaşma Yolu
Mirasçılar, paylaşımı kendi aralarında yazılı bir sözleşmeyle de gerçekleştirebilir. Bu yol, açık artırmada oluşabilecek değer kaybını önlediği için çoğu zaman daha avantajlıdır. Ancak paylaşım metninin tapuda uygulanabilir olması, tüm mirasçıların katılımını ve şekil şartlarının gözetilmesini gerektirir. Bir mirasçının dahi katılmadığı bir düzenleme, ileride yeni bir dava sebebi doğurur. Bu nedenle anlaşma metni, dava riskini kapatacak açıklıkta yazılmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amaçlıdır; terekenin içeriği, mirasçı sayısı ve taşınmazın hukuki durumu tabloyu değiştirebilir. Hangi davanın açılacağına karar vermeden önce tapu ve nüfus kayıtlarınızla birlikte hukuki görüş almanız uygun olacaktır.