Bir yakının vefatının ardından mirasçıların önünde birbirine taban tabana zıt iki yol durur: terekeden tamamen çekilmek ya da kendisine kanunen ayrılmış payı korumak için harekete geçmek. Bu iki yolun süreleri farklı işlediği için, hangisinin seçileceğine kısa sürede karar verilmesi gerekir.
Önce Terekenin Fotoğrafını Çekmek
Karar öncesinde terekenin aktif ve pasifi görülmelidir. Tapu ve araç kayıtları, banka hesapları, ortaklık payları, devam eden icra takipleri ve kefalet ilişkileri birlikte incelenmeden verilen ret ya da kabul kararı sonradan telafisi güç sonuçlar doğurur. Mirasçılar terekenin defterinin tutulmasını isteyebilir; bu yol, borç durumu belirsizken zaman kazandırır.
Ret Süresi ve Hükmen Ret
Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasın reddi, yasal mirasçılar bakımından mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılacak beyanla gerçekleşir. Bu süre içinde terekeye ilişkin bazı işlemler yapılması, mirasın kabulü sonucunu doğurabileceğinden dikkatli olunmalıdır. Terekenin borca batık olduğu açıkça belli ise, ret süresi geçmiş olsa dahi mirasın hükmen reddedilmiş sayıldığının tespiti istenebilir; bu durumda açılacak dava alacaklılara karşı yöneltilir.
Saklı Payın Zedelendiği Tipik İşlemler
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve gerçekte bağış niteliği taşıyan devirler
- Ölünceye kadar bakma sözleşmesi görünümündeki işlemler
- Vasiyetname ile belirli mirasçıların payının kanuni sınırın altına düşürülmesi
- Mirastan mal kaçırma amacıyla üçüncü kişiler üzerine yapılan tapu devirleri
Tenkis Talebinde Süre ve Sıra
Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis isteyebilir. Altsoy bakımından saklı pay, yasal miras payının yarısı olarak belirlenmiştir; sağ kalan eşin saklı payı ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir. Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde belirli bir azami süre içinde açılmalıdır. Muvazaa iddiasına dayalı tapu iptali ve tescil talebi ise farklı bir hukuki temele oturur; iki talebin aynı dosyada nasıl sıralanacağı baştan planlanmalıdır.
İki Yol Arasında Karar Verirken
Mirası reddeden kişi kural olarak terekeden pay isteyemez. Bu nedenle saklı pay iddiası bulunan bir mirasçının, borç endişesiyle aceleyle ret beyanında bulunması beklediği sonucu vermeyebilir. Terekenin gerçek durumu netleşmeden yapılan beyanların geri alınması ise sınırlı hâllerde mümkündür.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Terekenin yapısı ve aile ilişkileri sonucu değiştirebileceğinden, üç aylık süre işlemeye başlamışken hukuki değerlendirme almanız önem taşır.