Miras dosyalarında en sık karşılaşılan hata, farklı kurumlara ait sürelerin birbirine karıştırılmasıdır. Mirasın reddi için öngörülen üç aylık süre ile saklı payın korunmasına ilişkin süreler aynı değildir ve aynı anda işleyebilir.
Hangi Süre Hangi Talebe Ait
Mirasın reddi, mirasçının ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç aylık süreye tabidir ve sulh hukuk mahkemesine yapılan bir beyanla kullanılır. Tenkis davası ise saklı payı zedelenen mirasçının, saklı payının ihlal edildiğini öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; mahkeme kendiliğinden gözetir ve karşı tarafın ileri sürmesi beklenmez.
Yetki: Mirasbırakanın Son Yerleşim Yeri
Terekeye ve mirasçılık sıfatına ilişkin davalarda yetki, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesine aittir ve bu yetki kesindir. Mirasçıların farklı illerde ya da yurt dışında yaşıyor olması sonucu değiştirmez. Son yerleşim yerinin tespiti tartışmalıysa, nüfus kayıt örneği, adres kayıt sistemi bilgileri ve ölüm belgesindeki adres birlikte değerlendirilmelidir.
Görev ve Talep Sıralaması
- Tenkis ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali talepleri asliye hukuk mahkemesinde görülür.
- Terekenin tespiti, defter tutulması ve koruma tedbirleri sulh hukuk mahkemesinin işidir.
- Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir.
- Aynı dosyada hem muvazaa hem tenkis ileri sürülecekse talepler kademeli kurulmalıdır.
- Tereke taşınmaz içeriyorsa tapu kaydına tedbir şerhi erken aşamada istenmelidir.
Öğrenme Anının İspatı
Bir yıllık sürenin başlangıcı, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği andır. Bu an çoğu zaman vasiyetnamenin okunması için yapılan tebligat, tapu kaydının çıkarıldığı tarih veya banka hesap hareketlerinin öğrenildiği yazışma ile belgelenir. Öğrenme anı ispatlanamazsa, karşı taraf sürenin çok daha önce başladığını ileri sürerek davayı süre yönünden düşürmeye çalışır; bu nedenle her belge tarihiyle birlikte arşivlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tereke yapısı, tasarrufun türü ve öğrenme tarihi her dosyada farklı olduğundan, üç aylık ret süresi dolmadan hukuki değerlendirme yapılması yerinde olacaktır.