Saklı paylı mirasçının en çok zaman kaybettiği nokta, tenkis talebinin hangi andan itibaren işleyen bir süreye bağlı olduğunu geç fark etmesidir. TMK, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü saklı paylarla sınırlar; bu sınırın aşılması hâlinde tenkis yoluna gidilir. Ancak bu yol, HMK usulü içinde ve sıkı süre kurallarıyla işler. Bu rehber, mirasçının süre yönünden yapması gerekenleri sıralar.
Sürenin Başladığı An
Tenkis talebinde süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesiyle işlemeye başlar; ayrıca vasiyetnamenin açılması veya mirasın açılması ile bağlantılı üst sınırlar bulunur. Bu nedenle ilk yapılacak iş, öğrenme anını belgelendirmektir: vasiyetnamenin okunma tutanağı, tapu kaydının alındığı tarih veya banka bilgisinin edinildiği yazışma bu bakımdan önem taşır. Belirsiz bir öğrenme tarihi, süre tartışmasını her zaman aleyhe çevirir.
Tenkis mi Muvazaa mı
Uygulamada iki talep sık karıştırılır. Mirasbırakanın devri gerçekte bir bağış olduğu hâlde satış gibi gösterilmişse, mirasçıdan mal kaçırma amacına dayanan muvazaa iddiası gündeme gelir ve bu talep tenkisle aynı süre rejimine tabi değildir. Devir gerçek bir kazandırma ise ve yalnızca saklı payı zedeliyorsa tenkis söz konusu olur. Yanlış talep türü seçildiğinde, doğru olan talep için süre bu arada işlemeye devam eder.
Dosyayı Kuran Belgeler
- Veraset belgesi ve mirasçılık zinciri.
- Mirasbırakanın son yıllarına ait tapu devirleri, satış bedelleri ve varsa değer tespitleri.
- Banka hesap hareketleri, sigorta ve emeklilik ödemeleri.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi ile bunlara ilişkin tutanaklar.
Hesabın Mantığını Baştan Kurmak
- Terekenin net değeri belirlenir; borçlar ve giderler düşülür.
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve hesaba katılması gereken kazandırmalar eklenir.
- Saklı pay oranları mirasçı sıfatına göre ayrı ayrı hesaplanır.
- Tenkise tabi kazandırmalar arasında sıra kuralı gözetilir; hepsi eşit biçimde tenkis edilmez.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Mirasçı sayısı, kazandırmaların niteliği ve öğrenme tarihi sonucu belirleyici biçimde etkiler; saklı payının zedelendiğini düşünen kişinin süre işlemeye başlamadan önce hukuki değerlendirme alması önem taşır.