Kambiyo senedine dayalı takipler, alacaklıya hızlı bir yol açtığı gibi borçluya da çok kısa bir savunma penceresi bırakır. TTK ile 6102 sayılı düzenleme senedin şekil şartlarını, TBK ise temeldeki hukuki ilişkiyi belirler. Bu iki katmanın hangisinden itiraz edileceği, dilekçenin hangi mercie verileceğini de belirlediği için ilk kararın doğru verilmesi gerekir.
Genel Haciz Yolundan Ayrılan Nokta
Adi bir alacak için başlatılan takipte itiraz icra dairesine yapılırken, kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz icra mahkemesine yöneltilir. Süre de daha kısadır ve tebliğ tarihinden itibaren işler. Dilekçenin icra dairesine verilmesi hâlinde takip kendiliğinden durmaz; bu yanlışlık fark edildiğinde çoğu zaman süre tükenmiş olur. Ayrıca borca itiraz kural olarak satıştan başka işlemleri durdurmadığından, gerekiyorsa ayrıca tedbir talep edilmelidir.
İmzaya İtiraz ile Borca İtiraz
Senetteki imzanın borçluya ait olmadığı ileri sürülüyorsa bu ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; genel bir itirazın içine gömülen imza iddiası, imzanın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Borcun ödendiği, zamanaşımına uğradığı ya da senedin teminat amacıyla verildiği yönündeki iddialar ise farklı bir ispat rejimine tabidir ve dayanılan belgelerin niteliği belirleyici olur.
Senedin Şekil Şartları Kontrol Listesi
- Senet metninde kambiyo senedi olduğunu gösteren ibarenin bulunması
- Kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi kaydı
- Düzenlenme tarihi ve düzenlenme yeri bilgileri
- Vade ile ödeme yerine ilişkin kayıtların tutarlılığı
- Ciro zincirinin kesintisiz biçimde izlenebilmesi
Delil Sözleşmesi Ne Yapar, Ne Yapamaz
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispatlanacağını önceden kararlaştırabilir. Bu tür bir anlaşma yargılamada ispat aracını daraltır ve tarafı, sözleşmede öngörülmeyen delillere dayanamaz hâle getirebilir. Ancak delil sözleşmesi, taraflardan birini savunmasız bırakacak biçimde kurulamaz ve kesin delillerin tümüyle dışlanması sonucunu doğuramaz. Ticari ilişkilerde çerçeve sözleşmeye eklenen bu tür bir maddenin varlığı, senede dayalı uyuşmazlıkta da gözden geçirilmelidir.
Savunma Kurgulanırken İzlenecek Sıra
- Tebliğ tarihi belirlenir ve kalan süre gün gün hesaplanır.
- Senedin aslı üzerinden şekil şartları kontrol edilir.
- Temeldeki ticari ilişkiye ait sözleşme, fatura ve mutabakat yazıları toplanır.
- Ticari defter kayıtlarının usulüne uygun tutulup tutulmadığı incelenir.
- Teminat senedi iddiası varsa, bunu destekleyen yazılı belgeler öne çıkarılır.
Bu metin genel bilgi paylaşımı amacı taşır. Senedin türü, ciro durumu ve taraflar arasındaki temel ilişki savunmanın yönünü değiştirebileceğinden, kısa süreler nedeniyle vakit kaybetmeden hukuki destek alınması uygun olacaktır.