Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklarda dosyanın ilk duruşmasında tartışılan konu çoğu zaman uyuşmazlığın esası değil, davanın doğru mahkemede açılıp açılmadığıdır. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde şirketler hukuku davalarında yetki kuralları talebin türüne göre değişir; hatta bazı taleplerde yetki kesindir ve taraf iradesiyle değiştirilemez.
Uyuşmazlığı Doğru Adlandırın
Aynı ortaklık kavgası, hukuken birbirinden çok farklı taleplere dönüşebilir: genel kurul kararının iptali, yönetim organı üyelerinin sorumluluğu, bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması, ortaklıktan çıkma veya çıkarılma, kâr payı alacağı, haklı sebeple fesih. Dilekçede talebin nasıl adlandırıldığı hem görevli mahkemeyi hem yetkiyi hem de süreyi belirler. Genel kurul kararlarının iptali gibi taleplerin kısa hak düşürücü sürelere bağlı olduğu unutulmamalıdır.
Yetki Kuralı Her Talep İçin Aynı Değil
- Şirkete karşı yöneltilen bazı taleplerde şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
- Ortaklar arasındaki sözleşmesel taleplerde genel yetki kuralları ve ifa yeri gündeme gelebilir.
- Haksız fiile dayanan taleplerde fiilin işlendiği veya zararın doğduğu yer de değerlendirilir.
- Kesin yetki hâllerinde sözleşmeye konulan yetki kaydı sonuç doğurmaz.
Sözleşmedeki Yetki ve Tahkim Kayıtları
Pay sahipleri sözleşmesinde ya da esas sözleşmede yer alan tahkim ve yetki kayıtları, dava açılmadan önce mutlaka okunmalıdır. Geçerli bir tahkim kaydı varsa mahkemede açılan dava usulden reddedilebilir; buna karşılık tahkim kaydının kapsamı dışında kalan bir talep için tahkime gidilmesi de aynı sonucu doğurur. Kaydın hangi uyuşmazlıkları kapsadığı kelime kelime incelenmelidir.
Arabuluculuk ve Süre Etkisi
Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Kâr payı alacağı gibi talepler bu kapsamda değerlendirilirken, iptal veya fesih talepleri farklı bir çerçeveye girer. Başvurunun süreye etkisi de göz ardı edilmemelidir.
Dava Öncesi Delil Hazırlığı
Şirket defterleri, yönetim organı kararları, genel kurul tutanakları, hazirun cetveli ve şirket bankacılık kayıtları uyuşmazlığın omurgasını oluşturur. Bu belgelere erişiminiz kısıtlıysa, dava öncesi delil tespiti veya bilgi alma hakkının kullanılması ayrıca planlanmalıdır. Belgeler toplanmadan açılan davalarda bilirkişi incelemesi sonucu istenmeyen yöne kayabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve talebin niteliği yetkiyi ve süreyi doğrudan etkilediğinden, dava dilekçesi hazırlanmadan önce dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.