Haksız rekabet iddiası genellikle hızlı hareket gerektirir; ancak hız, yanlış mercie başvurma riskini de büyütür. Taraflar arasında bir tahkim şartı varsa mahkemeye gidilmesi ilk itirazla sonuçsuz kalabilir; tahkim şartı bulunmayan bir uyuşmazlıkta ise hakem kuruluna başvurmak zaman kaybettirir. Bu rehber, TTK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesindeki haksız rekabet taleplerinde doğru kapıyı seçmeyi ele alır.
Önce Sözleşmedeki Tahkim Şartını Okuyun
Tahkim şartının varlığı yetmez; kapsamının haksız rekabet iddiasını içerip içermediği tartışılır. Distribütörlük, franchise veya lisans sözleşmelerindeki tipik tahkim şartları çoğu zaman "bu sözleşmeden doğan" uyuşmazlıkları kapsar. Haksız rekabet ise sözleşme dışı bir sorumluluk türü olduğundan, kapsam sorunu ciddi bir tartışma başlığıdır.
- Şartın kapsamı dar mı geniş mi yazılmış, kelime kelime incelenmelidir.
- Tahkim yeri, dil ve uygulanacak hukuk maddeleri birlikte okunmalıdır.
- Sözleşme sona ermişse tahkim şartının ayrılabilirliği değerlendirilmelidir.
- Üçüncü kişilere yöneltilen talepler tahkim şartıyla bağlı olmayabilir.
Geçici Hukuki Koruma Nerede İstenir?
Haksız rekabet dosyalarında en değerli adım, çoğu zaman ihtiyati tedbirdir. Tahkim yargılamasında hakem kurulunun tedbir yetkisi bulunsa da, kurul teşekkül edene kadar geçen sürede mahkemeden tedbir istenmesi mümkün olabilir. Bu ikili yapı bilinmezse, tedbir talebi geç kalır ve zarar kalıcı hâle gelir.
Talebin Türü Yolu Değiştirir
TTK'nın haksız rekabet düzeni birden çok talep imkânı tanır: tespit, men, sonucun ortadan kaldırılması, maddi ve manevi tazminat ile kararın ilanı. Talebin niteliği hem arabuluculuk zorunluluğunu hem de ispat stratejisini etkiler. Ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır; men ve tespit talepleri ise farklı değerlendirilir.
- Talep kalemleri para ve para dışı olarak ikiye ayrılır.
- Para talepleri için dava şartı arabuluculuk basamağı planlanır.
- Men ve tespit talepleri için tedbir dosyası paralel hazırlanır.
- Tahkim şartı varsa her kalem için kapsam denetimi ayrı yapılır.
Fiili Delil: Piyasadaki İzi Kaydetmek
Haksız rekabette delil hızla kaybolur. İnternet üzerindeki karşılaştırmalı reklam, taklit ambalaj veya müşteri çevresine yönelik yönlendirme birkaç gün içinde değiştirilebilir. Bu nedenle ekran görüntüleri tarih damgalı biçimde, mümkünse noter veya tespit yoluyla kayıt altına alınmalıdır. Eski çalışanların rol aldığı iddialarda ise TBK'nın rekabet yasağına ilişkin düzeni ayrı bir hukuki temel olarak değerlendirilmelidir.
Yanlış Yola Girildiyse
Tahkim itirazıyla karşılaşan davacının ilk refleksi dosyayı savunmak olmamalıdır; kapsam denetimi yapılıp gerçekten tahkim yetkiliyse zaman kaybetmeden tahkim başvurusu hazırlanmalıdır. Aksi hâlde zamanaşımı ve tedbir fırsatı birlikte kaybedilir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sözleşme metniniz, rakibin fiilinin türü ve zararın büyüklüğü izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, harekete geçmeden önce dosyanızın hukuki incelemesini yaptırmanız uygun olur.