Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar, genel kurul kararlarına yönelik itirazlar ve yönetim organına ilişkin talepler, hukuki niteliği birbirinden çok farklı yollara açılır. Şirket içi uyuşmazlıklarda en pahalı hata, talebin içeriğini doğru kurup yanlış mercie sunmaktır; çünkü bu tür davaların bir kısmı sıkı süreye bağlıdır ve yanlış kapıdan dönen dosya çoğu zaman geri gelemez.
Önce Talebin Türünü Ayırın
Aynı ortaklık ilişkisinden doğan taleplerin yol haritası aynı değildir. Uygulamada birbirine karıştırılan başlıklar şunlardır:
- Genel kurul kararının iptali veya butlanının tespiti
- Ortaklıktan çıkma, çıkarılma ve payın gerçek değerinin belirlenmesi
- Yönetim organı üyelerinin sorumluluğuna dayalı tazminat talepleri
- Bilgi alma ve inceleme hakkının kullandırılmaması
- Kâr payı dağıtımına ilişkin alacak talepleri
Dava Şartı Arabuluculuk Hangi Talepte Var?
Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Buna karşılık kararın iptali gibi yenilik doğuran nitelikteki talepler bu kapsamda değerlendirilmez. Kâr payı alacağı için doğrudan dava açmak dava şartı yokluğuna, iptal talebi için önce arabulucuya gidip süreyi tüketmek ise hak kaybına yol açabilir. Karma dilekçelerde her talep kalemi ayrı ayrı sınıflandırılmalıdır.
Görev ve Yetkinin Kurulması
Şirketler hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır; ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Yetki bakımından belirleyici olan çoğu kez şirket merkezinin bulunduğu yer olup, esas sözleşmeye konulan yetki kayıtları her uyuşmazlık türünde geçerli sonuç doğurmaz. Merkez adresinin ticaret sicilindeki güncel kaydı ile fiilî yönetim yerinin farklılaştığı hâllerde sicil kaydı esas alınarak hareket edilmesi daha güvenlidir.
Süre Baskısı ve Delil Hazırlığı
Karar iptali gibi taleplerde süre, genel kurul tarihine ve toplantıya katılım durumuna göre işlemeye başlar. Bu nedenle dosya kurulurken hazırlanması gereken asgari set şudur:
- Genel kurul toplantı tutanağı, hazır bulunanlar listesi ve varsa muhalefet şerhi
- Çağrı belgeleri ve gündem ilanı
- Güncel ticaret sicil kaydı ve esas sözleşme metni
- Talep konusu işlemle bağlantılı defter ve yazışma örnekleri
Muhalefet şerhinin tutanağa işlenmemiş olması, iptal talebinin dayanağını tartışmalı hâle getirebileceğinden bu ayrıntı ilk günden denetlenmelidir.
Ret İhtimaline Karşı Alternatif Kurgu
Merci veya dava şartı yönünden ret riski varsa, aynı olgusal çekirdeğe dayanan ikinci bir talep hattı önceden kurgulanmalıdır. Sorumluluk temelli tazminat ile ortaklık ilişkisinin sona erdirilmesine yönelik talepler farklı ispat yükleri taşıdığından, bu tercihin dosyanın belge gücüne göre yapılması gerekir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket türü, pay yapısı ve esas sözleşme hükümleri sonucu değiştirebilir. Adım atmadan önce dosyanın ayrıntılı biçimde incelenmesinde yarar vardır.