Ticari sözleşmelerin son sayfasındaki uyuşmazlık maddesi, çoğu zaman en az fiyat maddesi kadar sonuç doğurur. Uyuşmazlık çıktığında tarafın hangi kapıyı çalacağı, delilini nasıl ispatlayacağı ve hangi savunmalarla karşılaşacağı bu maddeyle şekillenir. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen bu yazı, delil sözleşmesi ile yetki klozunun merci üzerindeki etkisini ele alır.
Yetki Sözleşmesi ile Görev Kuralını Karıştırmamak
Taraflar belirli koşullarda hangi yer mahkemesinin yetkili olacağını kararlaştırabilir; ancak hangi mahkemenin görevli olduğu sözleşmeyle belirlenemez. Görev kuralı kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. Bu ayrım gözden kaçtığında, sözleşmede yazan mahkemeye açılan dava görevsizlikle sonuçlanabilir. Ayrıca yetki sözleşmesinin geçerliliği, tarafların sıfatına bağlı özel koşullara tabidir.
Tahkim Şartı Varsa Mahkemeye Gitmek
Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı varsa, uyuşmazlığın mahkeme önüne getirilmesi halinde karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir. Bu itiraz kabul edildiğinde dosya esasa girilmeden reddedilir ve süreç baştan kurulur. Tersi durum da mümkündür: tahkim şartı geçersiz ya da uygulanamaz nitelikteyse, tahkime gitmek zaman kaybına dönüşür. Bu nedenle klozun kapsamı, seçilen kurum ve usul kuralları önceden okunmalıdır.
Delil Sözleşmesinin Sınırları
- Taraflar belirli vakıaların yalnızca belirli delillerle ispatlanacağını kararlaştırabilir.
- Bu anlaşma, ispat yükünü fiilen tersine çevirebileceği için müzakerede dikkatle ele alınmalıdır.
- Elektronik yazışmaların delil sayılıp sayılmayacağı klozda açıkça düzenlenmelidir.
- Defter ve kayıtların ispat gücüne ilişkin ticari hükümler ayrıca değerlendirilmelidir.
Sözleşme Müzakeresinde Uyuşmazlık Klozu
- Uyuşmazlık maddesi, sözleşmenin ifa yeri ve tarafların bulunduğu yer birlikte düşünülerek yazılır.
- Bildirim adresleri ve tebligat usulü aynı bölümde netleştirilir.
- Arabuluculuk gibi ön aşamalar öngörülüyorsa süreleri ve sonuçları belirtilir.
- Delil sözleşmesi hükmü, ispatı fiilen imkânsız kılacak genişlikte kaleme alınmaz.
Kısa Not
Uyuşmazlık maddesi, sözleşme imzalanırken en az ilgi gören ama dava açılırken ilk okunan hükümdür. Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; sözleşmenizin metni ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden imza öncesinde hukuki inceleme yaptırmanız önerilir.