Ortaklar arasındaki gerilim büyüdüğünde ilk sorulan soru çoğu zaman haklı mıyım olur; oysa dosyanın kaderini belirleyen ilk soru nereye başvuracağım sorusudur. Şirket içi uyuşmazlıklarda esas sözleşmede veya ortaklar sözleşmesinde bir tahkim kaydı varsa, doğrudan mahkemeye gitmek dosyanın esasa girilmeden reddedilmesine yol açabilir.
Önce Sözleşme Metnini Okuyun
Tahkim kaydı çoğu zaman esas sözleşmenin sonunda ya da pay sahipleri sözleşmesinin uyuşmazlık maddesinde durur. Bu maddede tahkimin kapsamı, hakem sayısı ve tahkim yeri belirlenmiş olabilir. Kapsam ifadesi dar yazıldıysa (örneğin yalnızca pay devrinden doğan uyuşmazlıklar) somut ihtilafınız tahkim dışında kalıyor olabilir. Bu ayrımı baştan yapmadan dilekçe yazmak, aylar sonra usulden dönen bir dosya anlamına gelir.
Her Uyuşmazlık Tahkime Elverişli Değildir
Hukukumuzda tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği işler tahkime elverişli sayılmaz. Bu nedenle ortaklar arasındaki alacak, pay devri veya rekabet yasağı tartışmaları ile şirket organlarının işleyişine ilişkin talepler aynı sepete konulamaz. Genel kurul kararlarının iptali gibi üçüncü kişileri ve şirket tüzel kişiliğini de etkileyen taleplerin tahkime elverişliliği öğretide tartışmalıdır; bu tartışma sizin dosyanızda bir risk kalemi olarak not edilmelidir.
Mahkeme Yolu Açıksa Hangi Mahkeme, Hangi Yer
Tahkim kaydı yoksa veya kapsam dışındaysanız, ticari nitelikteki bu uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinin görev alanına girer. Yer bakımından ise şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi çoğu şirketler hukuku davasında belirleyicidir. Ortaklar arasındaki kişisel sözleşmelerden doğan taleplerde ise sözleşmedeki yetki kaydı devreye girebilir; ancak tacir olmayan bir ortak bakımından yetki sözleşmesinin geçerliliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Tahkim İtirazı Ne Zaman İleri Sürülür
Karşı taraf mahkemeye başvurduysa, tahkim itirazı bir ilk itirazdır ve cevap dilekçesi süresi içinde ileri sürülmezse bu hak kaybedilir. Yani tahkim kaydına rağmen açılan davaya süresinde itiraz etmeyen taraf, sonradan hakemleri gündeme getiremez. Aynı şekilde tahkim yoluna gidilmişken ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz gibi geçici hukuki korumaların mahkemeden istenebileceği unutulmamalıdır.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Esas sözleşme ve varsa pay sahipleri sözleşmesinin uyuşmazlık maddesi
- Talebin tahkim kaydının kapsamına girip girmediği
- Talebin niteliği: tarafların tasarruf edebileceği bir konu mu
- Şirket merkezi ve karşı tarafın yerleşim yeri bilgileri
- Cevap dilekçesi süresi ve ilk itiraz takvimi
Kapanış
Görev ve yetki hataları esasa hiç girilmeden zaman ve masraf kaybına yol açtığı için, şirket içi ihtilaflarda dilekçe yazımından önce merci analizinin bitirilmesi gerekir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; sözleşmenizin lafzı ve olayın özellikleri sonucu değiştirebileceğinden, dosyanızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.