Kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıklarda hız, hem alacaklı hem borçlu için belirleyicidir. Senedin kambiyo vasfını taşıyıp taşımadığı, hangi takip yolunun seçildiği ve itirazın hangi makama yapılacağı birbirine bağlı sorulardır. TTK’nın kambiyo hükümleri ile TBK’nın genel borç ilişkisi kuralları arasındaki fark, bu noktada usulî sonuçlara dönüşür.
Takip Yolunun Seçimi Sonraki Her Adımı Belirler
Alacaklı, elindeki belgeyi kambiyo senedi olarak takibe koyabileceği gibi genel haciz yoluyla da takip yapabilir. Seçim, borçlunun itiraz imkânlarını doğrudan etkiler. Kambiyo takibinde borca ve imzaya itiraz kural olarak icra mahkemesine yöneltilir ve takibi kendiliğinden durdurmaz; genel haciz yolunda ise itiraz icra dairesine yapılır ve takip durur. Borçlunun bu ayrımı gözden kaçırıp dilekçeyi yanlış makama vermesi, en sık rastlanan hak kaybı sebeplerindendir.
Senedin Unsurlarını Denetlemek
- Düzenleme tarihi ve yeri ile vade kaydının açık ve tek anlamlı olması.
- Bedelin rakam ve yazı ile gösterilmesi, aralarındaki farkın nasıl yorumlanacağı.
- Keşideci, lehtar ve ciro silsilesinin kesintisiz izlenebilmesi.
- Temsilen imza atılmışsa yetkinin belgeyle desteklenmesi.
Unsur eksikliği iddiası, imzaya itirazdan farklı bir hukuki temele dayanır ve farklı delillerle ispatlanır. Bu iki iddianın tek başlık altında karıştırılması, savunmanın gücünü azaltır.
Yetki İtirazı Ne Zaman Yapılır
Yetkiye ilişkin savunma, esasa ilişkin savunmayla birlikte ve süresinde ileri sürülmediğinde dinlenmez. Şirketler arası ilişkilerde sözleşmeye konulmuş yetki kaydı bulunabilir; ancak bu kaydın kambiyo takibindeki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Ticari nitelikteki asıl dava bakımından ise 6102 sayılı Kanun çerçevesinde asliye ticaret mahkemesinin görevli olup olmadığı en baştan tespit edilmelidir.
Karşılıksız Çekte Ayrı Bir Hat
Çekin karşılıksız çıkması hâlinde alacağın tahsili için yürütülen icra takibi ile buna bağlanan şikâyet yolu birbirinden bağımsız ilerler. Şikâyetin muhatabı icra ceza mahkemesidir ve kendi süre rejimine tabidir. Aynı olayda tahsile yönelik dilekçe ile şikâyet dilekçesinin tek metinde birleştirilmesi, her iki sürecin de aksamasına yol açar.
Alacaklı Tarafında Kontrol Listesi
- Senedin aslı ve varsa arka yüzündeki kayıtlar dosyaya konur.
- İbraz ve protesto işlemlerinin süresinde yapılıp yapılmadığı denetlenir.
- Borçlunun mal varlığına ilişkin araştırma talepleri hazırlanır.
- Zamanaşımı süresinin işleyişi ve kesilme ihtimalleri not edilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kambiyo dosyalarında süreler kısa ve seçilen yolun geri dönüşü sınırlı olduğundan, senedin aslı görülmeden strateji kurulmaması önerilir.