Kambiyo senetleri, hızlı tahsil imkânı sağladığı ölçüde hızlı savunma da gerektirir. Çek veya bonoya dayalı bir takiple karşılaşan kişinin önündeki süreler günlerle ölçülür ve her itiraz türü farklı mercie yöneltilir. Buna bir de taraflar arasındaki sözleşmede yer alan delil kayıtları eklendiğinde, ispat imkânları baştan daraltılmış olabilir.
Takibe İtirazın İki Ayrı Kanadı
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçlunun imzaya itirazı ile borca itirazı birbirinden ayrılır ve her ikisi de icra mahkemesine yöneltilir. Bu, adi takipten temel farktır: adi takipte itiraz icra dairesine bildirilirken burada mahkemeye başvurulur. İtirazın icra dairesine yapılması takibi durdurmaz ve süre işlemeye devam eder. Bu nedenle ödeme emrinin tebliğ tarihi, saatiyle birlikte kayda geçirilmelidir.
Görev: Asliye Ticaret Mahkemesi
Kambiyo senedinden kaynaklanan davalar 6102 sayılı Kanun uyarınca ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Tarafların tacir olup olmaması bu nitelendirmeyi değiştirmez. Menfi tespit veya istirdat talebi de aynı görev kuralına tabidir. Talebin asliye hukuk mahkemesine yöneltilmesi, görev kamu düzeninden olduğu için dosyanın gönderilmesiyle sonuçlanır ve aylarca zaman kaybettirebilir.
Delil Sözleşmesinin Etkisi
Taraflar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun izin verdiği çerçevede belirli bir vakıanın yalnızca belirli delillerle ispat edileceğini kararlaştırabilir. Sözleşmede yer alan böyle bir kayıt, tanık dinletme veya yemin teklif etme imkânını daraltabilir. Bu nedenle senedin verildiği ilişkiye ait çerçeve sözleşme, senetten önce okunmalıdır. Senedin teminat amacıyla verildiği iddiası, çoğu zaman yazılı delille desteklenmediğinde sonuçsuz kalır.
Savunmayı Kurarken Bakılacaklar
- Senedin zorunlu şekil şartlarını taşıyıp taşımadığı; eksiklik varsa kambiyo vasfının tartışılması.
- Ciro zincirinin kesintisiz olup olmadığı ve hamilin yetkili hamil sıfatı.
- Bedelsizlik, teminat senedi veya tahrifat iddialarını destekleyen yazışma, dekont ve muhasebe kayıtları.
- Zamanaşımı sürelerinin senet türüne göre farklılaştığı; ibraz ve protesto işlemlerinin usulünce yapılıp yapılmadığı.
Karşılıksız Çek Şikâyeti Ayrı Bir Kapıdır
Çekin karşılıksız çıkması hâlinde başvurulacak yol, alacak takibinden bağımsız olarak icra ceza mahkemesine yapılacak şikâyettir ve kendi süresine tabidir. Bu şikâyetin icra hukuk mahkemesine veya savcılığa yöneltilmesi süre kaybına yol açar. Aynı şekilde, borçlu bakımından borcun bulunmadığını ortaya koyan menfi tespit davası ile takibe itiraz farklı yollardır; birinin açılmış olması diğerinin süresini durdurmaz.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Senedin türü, takibin şekli ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri izlenecek yolu ve ispat imkânlarını değiştirebileceğinden, süre içinde hukuki destek alınması önem taşır.