Bir anonim veya limited şirkette genel kurul kararına karşı çıkacak pay sahibinin önündeki ilk soru, kararın hukuka aykırılığı değil, itirazın nereye yöneltileceğidir. Esas sözleşmede tahkim şartı bulunan şirketlerde bu soru daha da kritiktir: yanlış kapıya gidilen bir başvuru, iptal davası için öngörülen kısa sürenin boşa harcanmasıyla sonuçlanabilir.
İptal Davasının Ön Koşulu: Muhalefet Şerhi
TTK sistematiğinde toplantıda hazır bulunan pay sahibinin iptal davası açabilmesi, kural olarak olumsuz oy kullanması ve muhalefetini toplantı tutanağına geçirmesi koşuluna bağlıdır. Bu şerh sonradan tamamlanamayan bir unsurdur.
- Muhalefet, hangi gündem maddesine yönelikse o madde özelinde ve gerekçeli biçimde yazdırılmalıdır.
- Genel bir memnuniyetsizlik beyanı, belirli bir karara yönelik muhalefet sayılmayabilir.
- Toplantı tutanağının imzalı sureti ve hazır bulunanlar listesi aynı gün temin edilmelidir.
- Çağrı usulüne ilişkin itirazlar için ilan, davet ve vekaletname kayıtları ayrıca istenmelidir.
Tahkim Şartı İtirazın Yolunu Değiştirir mi
Esas sözleşmeye konulan tahkim kaydı, şirket ile ortaklar arasındaki uyuşmazlıkların hakem önünde çözülmesini öngörür. Ancak her uyuşmazlık aynı ölçüde tahkime elverişli değildir; kararın butlanı, şirketler hukukunun emredici kurallarına ve üçüncü kişilerin durumuna dokunan sonuçları nedeniyle ayrı değerlendirilir. Pratikte izlenmesi gereken sıra şudur:
- Esas sözleşmedeki tahkim kaydının kapsamı okunur: yalnızca ortaklar arası uyuşmazlıkları mı, şirkete karşı açılacak davaları da mı kapsıyor.
- Kaydın yazılı şekil ve içerik yönünden geçerli olup olmadığı incelenir.
- Talebin niteliği belirlenir: iptal mi, butlan tespiti mi, yoksa bir tazminat talebi mi.
- Tahkim yolu işletilecekse hakem başvurusunun, dava süresini koruyacak biçimde ve zaman kaybetmeden yapılması gerekir.
- Tahkimin kapsam dışı kaldığı sonucuna varılırsa şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurulur.
Yanlış Merciye Başvurunun Sonuçları
Tahkim kaydının varlığına rağmen mahkemeye açılan davada karşı taraf tahkim itirazında bulunursa, dava usulden reddedilebilir. Tersi durumda, tahkime elverişli olmayan bir talebin hakem önüne taşınması da sonuç doğurmaz. Her iki halde de kaybedilen asıl şey süredir; iptal davası için öngörülen süre, dosyanın bir mercinden diğerine taşınması sırasında işlemeye devam eder.
Yürütmenin Ertelenmesi ve Ticaret Sicili
İptali istenen karar tescile tabi bir konuya ilişkinse, sicile işlenmesi üçüncü kişiler bakımından sonuç doğurur. Bu nedenle dava dilekçesiyle birlikte kararın icrasının geri bırakılması talebinin ileri sürülmesi, sonradan geri alınması güç fiili durumların önüne geçebilir.
Bilgilendirme
Yukarıdaki anlatım genel çerçeve sunar. Esas sözleşme hükümleri, pay yapısı ve gündem maddesinin içeriği sonucu belirleyeceğinden, karara karşı adım atmadan önce şirket belgelerinizin bir hukukçuyla incelenmesi yerinde olacaktır.