Kambiyo senedine dayalı takiplerde borçlunun elindeki en etkili ilk savunmalardan biri, tartışmayı esasa girmeden usul zeminine çekmektir. Yetki itirazı süresinde ve doğru mercie yapılmadığında ise bu imkan tümüyle kapanır. Bu rehber, çek ve senet takiplerinde yetki tartışmasını ve itiraz zincirini ele alıyor.
Yetkiyi Belirleyen Unsurlar
Kambiyo senetlerinde yetki, senedin üzerindeki verilerle yakından ilgilidir. Ödeme yeri, keşide yeri, muhatap bankanın şubesi ve borçlunun yerleşim yeri farklı ihtimalleri gündeme getirir. Türk Ticaret Kanunu senedin zorunlu unsurlarını belirlerken, takibin nerede açılabileceği bakımından icra hukuku ve genel yetki kuralları birlikte değerlendirilir. Senette ödeme yeri hiç yazılmamışsa veya birden fazla yer gösterilmişse tartışma büyür; bu nedenle itiraz hazırlanmadan önce senedin ön ve arka yüzü ayrıntılı okunmalıdır.
İtirazın Muhatabı ve Süresi
Kambiyo takiplerinde borca, imzaya ve yetkiye yönelik itirazların hangi mercie yapılacağı adi takiplerden farklıdır. Bu takip türünde itirazlar icra mahkemesine yöneltilir ve kısa sürelere tabidir. En sık görülen hata, ödeme emrine karşı icra dairesine dilekçe verilmesi ve bu sırada sürenin dolmasıdır. İkinci sık hata ise imza itirazının açıkça ve ayrıca ileri sürülmemesidir; imza inkarı ile borca itiraz farklı sonuçlar doğurur.
İtiraz Dosyasının Hazırlanma Sırası
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat evrakı doğrulanır.
- Senet fotokopisi üzerinden zorunlu unsurlar tek tek kontrol edilir.
- Yetki, imza ve borç itirazlarından hangilerinin ileri sürüleceği belirlenir.
- İtiraz edilen kalemler tutar bazında ayrıştırılarak gösterilir.
- Takibin durdurulması veya tedbir talebi ayrı başlıkta gerekçelendirilir.
Şirket Adına Düzenlenen Senetlerde Temsil Sorunu
Ticari hayatta senedin şirket adına, ancak temsil yetkisi bulunmayan bir kişi tarafından imzalanması sık karşılaşılan bir durumdur. Burada imza sirküleri, ticaret sicil kayıtları ve kaşe kullanımı belirleyici olur. Şirket kaşesi olmadan atılan imzanın kişisel sorumluluk doğurup doğurmadığı, senedin metnindeki ifadelerle birlikte değerlendirilir. Bu tartışma yetki itirazından ayrı bir başlık olarak kurulmalı, iki itiraz birbirine karıştırılmamalıdır.
Karşılıksız Çekte İki Ayrı Yol
- Alacağın tahsili için yürütülen icra takibi ile karşılıksız çekle ilgili başvurunun ayrı yollar olduğu
- Bankaca yapılan karşılıksız işlemi kaydının tarihinin belgelendirilmesi
- Çek asıllarının ve arka yüz şerhlerinin eksiksiz saklanması
- Ciro zinciri kopukluğunun ayrıca incelenmesi
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; senedin düzenleniş biçimi, takip türü ve tebligat tarihleri sonucu değiştirir. Kambiyo takiplerinde süreler çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız pratik açıdan belirleyicidir.