Ticari sözleşmelerin son maddelerine yerleştirilen delil kayıtları, uyuşmazlık çıkana kadar çoğu zaman fark edilmez. Oysa bu kayıt, tarafların ileride hangi belgeyle ne ölçüde ispat yapabileceğini baştan belirler ve hazırlanacak ihtarnameden seçilecek yargı yoluna kadar tüm planı etkiler.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, tarafların belirli vakıaların yalnızca kararlaştırdıkları delillerle ispatlanacağını öngörmelerine imkân tanır. Uygulamada bu kayıtlar; defter kayıtlarının, elektronik posta yazışmalarının veya sistem kayıtlarının kesin delil sayılacağı biçiminde düzenlenir. Böyle bir kayıt varken tanık deliline dayanmak, dosyayı zayıflatmakla kalmaz, hazırlık aşamasında yapılan tüm delil toplama emeğini de sonuçsuz bırakabilir.
Kaydın sınırı
Delil sözleşmesi, tarafın hukuka aykırı yolla elde edilmiş bir kaydı kullanabilmesini sağlamaz; ayrıca kesin delil olarak kararlaştırılan kaydın gerçekten mevcut ve erişilebilir olması gerekir. Sunucu kayıtlarının saklama süresi dolmuşsa, kayıt lehe olsa bile ispat işlevini yitirir.
Uyuşmazlık Çıktığında İzlenecek Sıra
- Sözleşmedeki delil, yetki ve tahkim kayıtları birlikte okunur; tahkim şartı varsa devlet mahkemesine gidilmez.
- Kesin delil sayılan kayıtların erişilebilirliği teyit edilir, gerekiyorsa tespit talebiyle korunur.
- İhtarname, sözleşmedeki bildirim usulüne ve adrese uygun biçimde gönderilir.
- Ticari davalarda dava şartı olan arabuluculuk basamağı gözetilir.
- Görev bakımından asliye ticaret mahkemesi, yetki bakımından sözleşmedeki kayıt esas alınır.
Görev ve Yetki Hatalarının Bedeli
6102 sayılı Kanun kapsamındaki mutlak ticari davalarda görev asliye ticaret mahkemesine aittir ve görev kuralı kamu düzenindendir. Görevsizlik kararı verildiğinde dosya kendiliğinden aktarılmaz; kanunda öngörülen süre içinde başvurulmazsa dava açılmamış sayılır. Tahkim şartına rağmen mahkemeye başvurulması hâlinde ise karşı tarafın ilk itirazı üzerine dava usulden reddedilebilir.
Sözleşmeyle Uyumlu Yazışma Disiplini
- Bildirimlerin sözleşmede kararlaştırılan kanaldan yapılması
- Teslim, ayıp ihbarı ve temerrüt ihtarlarının tarihli olarak arşivlenmesi
- Cari hesap mutabakatlarının imzalı örneklerinin saklanması
- Elektronik yazışmalarda kimin yetkili temsilci olduğunun belirlenebilir olması
Ticari uyuşmazlıklarda hazırlık, dava dilekçesinden çok önce sözleşmenin imzalandığı gün başlar. Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmedeki kayıtların yorumu ilişkiye göre farklılaştığından, adım atılmadan önce metnin bütünüyle incelenmesi gerekir.