Anonim ve limited şirketlerde genel kurul, ortaklar arasındaki dengenin en görünür şekilde test edildiği yerdir. Toplantı usulüne aykırılık ya da kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar, ortağın haklarını doğrudan etkiler. Ancak bu kararlara karşı çıkmanın da kendine özgü ve gecikmeye tahammülü olmayan bir usulü vardır.
Muhalefet Şerhi: Dava Hakkının Anahtarı
Uygulamada en sık kaybedilen hak, toplantı sırasında muhalefetin tutanağa geçirilmemesi nedeniyle kaybedilir. TTK sistematiğinde toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ortağın, muhalefetini tutanağa kaydettirmesi kural olarak iptal davası açabilmesinin ön koşuludur. Muhalefetin gerekçesinin de kısaca yazdırılması, sonradan dava dilekçesinde ileri sürülecek sebeplerle uyum bakımından önem taşır.
Toplantı Öncesi Belge Düzeni
- Çağrının usulüne uygun yapılıp yapılmadığının ve gündemin ilan şeklinin tespiti.
- Hazır bulunanlar listesi ile pay defterindeki kayıtların karşılaştırılması.
- Vekâletnamelerin geçerliliğinin ve temsil yetkilerinin kontrolü.
- Finansal tablolar ve yönetim kurulu raporlarının ortakların incelemesine sunulup sunulmadığı.
- Toplantı ve karar nisaplarının, karar türüne göre ayrı ayrı hesaplanması.
Delil Sözleşmesinin Sınırları
Ticari ilişkilerde taraflar, uyuşmazlığın hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle kararlaştırabilir. Şirket içi ilişkilerde de ortaklar arası sözleşmelerde bu tür kayıtlara rastlanır. Ancak delil sözleşmesi sınırsız değildir; kesin delille ispat zorunluluğu getiren bir kayıt, tarafın hak arama imkânını tümüyle ortadan kaldıracak biçimde yorumlanamaz. Dava öncesinde, elinizdeki sözleşmede böyle bir kaydın bulunup bulunmadığı mutlaka kontrol edilmelidir; çünkü bu kayıt tanık deliline dayanmayı planladığınız bir stratejiyi tümüyle geçersiz kılabilir.
Süre ve Görevli Mahkeme
Genel kurul kararlarının iptali istemi, karar tarihinden itibaren işleyen kısa bir süreye bağlıdır ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Ticari nitelikteki bu uyuşmazlık asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır; genel görevli mahkemeye açılan dava zaman kaybına yol açar. Ayrıca kararın yokluğu ya da butlanı iddiası ile iptal istemi farklı hukuki sonuçlar doğurur; hangisinin ileri sürüldüğü dilekçede net olmalıdır.
Kararın Uygulanmasını Durdurma İhtiyacı
Sermaye artırımı, tasfiye veya önemli malvarlığı devrine ilişkin kararlarda, dava sonuçlanana kadar geçen sürede fiilî durum geri dönülemez hâle gelebilir. Bu nedenle iptal istemiyle birlikte kararın yürütülmesinin geri bırakılmasına ilişkin talebin gerekçelendirilerek ileri sürülmesi, dosyanın pratik değerini belirler. TBK kapsamındaki genel sözleşme hükümleri de ortaklar arası ilişkilerde tamamlayıcı rol oynar.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve karar içeriği sonucu değiştirir. Genel kurul sonrası süre kısa olduğundan, toplantı tutanağını elde eder etmez hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.