Çek ve bono uyuşmazlıklarında iki farklı mantık aynı anda işler: kambiyo senedinin kendi sıkı usulü ile taraflar arasındaki temel sözleşmenin uyuşmazlık çözüm kaydı. TTK (6102) ve TBK ekseninde bu iki hattın nerede kesiştiğini bilmeden yapılan başvurular, çoğu zaman süre kaybıyla sonuçlanır.
Kambiyo Takibinin Kendine Özgü Rejimi
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte borçlunun itirazı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren çok kısa bir süre içinde ve icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. Üstelik itiraz, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma için ayrıca karar alınması gerekir. Bu iki özellik, alışılmış ilamsız takip refleksiyle hareket eden borçlunun en sık düştüğü tuzaktır.
Tahkim Şartı Kambiyo Takibini Engeller mi
Taraflar arasındaki çerçeve sözleşmede tahkim kaydı bulunması, senede dayalı icra takibinin önünü tek başına kapatmaz; kambiyo senedi kendi soyut niteliğiyle takip konusu edilebilir. Ancak temel ilişkiye dayanan def'iler (bedelsizlik, teminat senedi olduğu iddiası, ifa) gündeme geldiğinde tahkim kaydı devreye girer. Bu nedenle savunma kurulurken şu ayrım netleştirilmelidir:
- Senedin şekil şartlarına ilişkin iddialar: kambiyo hukuku ve icra mahkemesi alanı
- Temel ilişkiye dayalı iddialar: sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm kaydının kapsamı
- İmza inkârı: ayrı bir usule ve ayrı sonuçlara bağlı, riski yüksek bir iddia
Tahkim Yoluna Gidilecekse İzlenecek Sıra
- Tahkim kaydının geçerliliği ve kapsamı okunur; hangi uyuşmazlıkları kapsadığı sınırı çizilir.
- Hakem veya hakem kurulunun oluşumu, uygulanacak kurallar ve dil belirlenir.
- Tahkim itirazının yargılamada zamanında ileri sürülmesi sağlanır; geç ileri sürülen itiraz sonuç doğurmayabilir.
- Verilecek kararın icra edilebilirliği için gereken adımlar baştan planlanır.
Zamanaşımı ve Başvuru Takvimi
Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri, genel sözleşme alacaklarına göre kısadır ve senedin türüne, tarafın sıfatına göre değişir. Senedin ibraz edilmemesi, protesto çekilmemesi ya da gecikmiş devir, başvurulabilecek kişileri daraltabilir. Bu nedenle senedin arka yüzündeki ciro zinciri ile ibraz kayıtları, dosya açılırken ilk incelenecek belgelerdir.
Buradaki anlatım genel çerçeve sunar; senedin türü, tarafların tacir sıfatı ve sözleşme metni sonucu değiştirir. Elinizdeki senedin fotokopisiyle değil aslıyla birlikte profesyonel değerlendirme almanız uygun olacaktır.