Kambiyo senetlerine dayalı uyuşmazlıkların en zorlayıcı yanı, senedin soyut niteliğidir. Senet elden ele geçtikçe temel ilişkiye dayalı savunmalar zayıflar, buna karşılık takip usulü hızlanır. Bu hızın karşısında durabilmek için borçlunun elindeki tek gerçek imkan, kısa itiraz sürelerini ve önceden kurulmuş delil düzenini doğru kullanmaktır.
Kambiyo Takibinde Süreler Neden Farklı
Genel haciz yoluyla takipte ödeme emrine itiraz süresi daha uzunken, kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz hem daha kısa bir sürede hem de icra dairesine değil icra mahkemesine yöneltilir. İmzaya itiraz ile borca itiraz ayrı ayrı ileri sürülmeli ve imzaya itirazın açıkça yapılması gerekir; aksi halde imza kabul edilmiş sayılır. Bu ayrımın dilekçede yapılmaması, bilirkişi incelemesi imkanını baştan kapatır.
Delil Sözleşmesinin İşlevi
HMK, tarafların belirli bir uyuşmazlıkta hangi delillerle ispat yapılacağını önceden kararlaştırmasına imkan tanır. Ticari ilişkilerde çerçeve sözleşmeye konulan bir delil kaydı, örneğin cari hesap kayıtlarının veya elektronik yazışmaların kesin delil sayılacağına ilişkin düzenleme, senedin dayandığı temel ilişkinin ispatını kolaylaştırır. Ancak bu kayıtlar sınırsız değildir; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda ve tarafı savunmasız bırakan biçimde kurulan kayıtlar sonuç doğurmaz.
Yetki Kaydı Ne Zaman Bağlar
TTK anlamında tacir sıfatını taşıyan taraflar arasında yapılan yetki sözleşmesi, kural olarak yalnızca kararlaştırılan mahkemeyi yetkili kılar. Buna karşılık taraflardan biri tacir değilse bu kayıt bağlayıcılığını yitirir. Senedin ödeme yeri kaydı ile sözleşmedeki yetki kaydının çelişmesi halinde hangisinin uygulanacağı, uyuşmazlığın takip hukukuna mı yoksa genel hükümlere mi dayandığına göre değişir.
Ticari Davalarda Arabuluculuk Basamağı
Senede dayalı bir alacak, icra takibi yerine dava yoluyla ileri sürülüyorsa ve uyuşmazlık ticari nitelikteyse arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. İtirazın iptali ve menfi tespit gibi davalarda bu koşulun uygulanıp uygulanmadığı davanın türüne göre değerlendirilmelidir; bu değerlendirmedeki hata, usulden ret ile sonuçlanır.
Dosya Kurulurken Yapılacaklar
- Senedin ön ve arka yüzünün, ciro zincirinin eksiksiz belgelenmesi
- Temel ilişkiyi gösteren sözleşme, irsaliye ve fatura kayıtlarının derlenmesi
- Teminat senedi iddiası varsa bunu destekleyen yazılı belgenin aranması
- Ödeme emri tebliğ tarihinin ve kalan sürenin ilk gün hesaplanması
- TBK kapsamındaki def'ilerin hangi aşamada ileri sürülebileceğinin belirlenmesi
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Kambiyo takiplerinde süreler günle ölçüldüğünden, ödeme emrini aldığınız gün profesyonel destek almanız pratikte belirleyici olur.